1. Tư tưởng Hồ Chí Minh về vai trò của công tác chính trị 

Theo Hồ Chí Minh, Đảng Cộng sản Việt Nam thực hiện vai trò lãnh đạo chính trị của mình chủ yếu bằng việc đề ra Cương lĩnh, đường lối chiến lược, sách lược của Cách mạng “Đảng có vững cách mệnh mới thành công, cũng như người cầm lái có vững thuyền mới chạy”[1]. Đảng đề ra đường lối chính trị đúng đắn mới làm cho nhân dân giác ngộ về mục tiêu đấu tranh, mới hiểu rõ tình hình cách mạng và mới ý thức rõ được những việc cần làm và trở thành hành động tự giác. Nếu đường lối chính trị không đúng đắn sẽ là sai lầm nghiêm trọng nhất của Đảng đối với toàn xã hội, với vận mệnh của Tổ quốc và sinh mạng chính trị của hàng triệu đảng viên cũng như toàn thể dân tộc. Có đường lối chính trị đúng đắn thì sẽ làm cho phong trào cách mạng của quần chúng nhân dân từ chỗ tự phát đến chỗ hành động tự giác.

 Trong sự nghiệp lãnh đạo cách mạng Hồ Chí Minh luôn coi trọng vấn đề đường lối chính trị, Người chỉ rõ: “Phải có đường lối cách mạng đúng, có đảng của giai cấp vô sản lãnh đạo đúng. Đường lối ấy chỉ có thể là đường lối của chủ nghĩa Mác - Lênin được vận dụng một cách sáng tạo vào hoàn cảnh cụ thể của dân tộc”[2].  

Bởi lẽ, Người hiểu rõ xuất phát điểm của đất nước và từ thực tiễn cách mạng nước ta là một nước thuộc địa nửa phong kiến, trình độ dân trí còn hạn chế, do đó khi vận dụng lý luận chủ nghĩa Mác – Lênin phải chú ý sáng tạo và phát triển, không được phép giáo điều, rập khuôn, phải tính đến đặc điểm, tình hình, điều kiện cụ thể của đất nước và xu thế phát triển của thời đại trong từng giai đoạn hoặc cả một thời kỳ dài.

2.Tư tưởng Hồ Chí Minh về vai trò của công tác tư tưởng

Sinh thời, Hồ Chí Minh khẳng định trong công tác xây dựng Đảng thì công tác tư tưởng là quan trọng nhất, có vai trò hết sức quan trọng trong việc tạo ra sự thống nhất về tư tưởng, ý chí và hành động trong toàn Đảng, toàn dân và toàn quân. Nhận thức được tầm quan trọng đó, Chủ tịch Hồ Chí Minh rất chú trọng đến công tác tư tưởng, coi đây là nhiệm vụ trọng yếu, thường xuyên nhằm truyền bá, phổ biến hệ tư tưởng cách mạng trong xã hội, khơi dậy tinh thần yêu nước, thúc đẩy các tầng lớp nhân dân hành động tự giác để thực hiện thắng lợi đường lối, chủ trương mà Đảng xác định. Người chỉ ra: “Công tác lãnh đạo tư tưởng là quan trọng nhất. Trong Đảng và ngoài Đảng có nhận rõ tình hình mới, hiểu rõ nhiệm vụ mới, thì tư tưởng mới thống nhất, tư tưởng thống nhất thì hành động mới thống nhất. Nếu trong Đảng và ngoài Đảng từ trên xuống dưới, từ trong đến ngoài đều tư tưởng thống nhất và hành động thống nhất thì nhiệm vụ tuy nặng nề, công việc tuy khó khăn phức tạp, ta cũng nhất định thắng lợi”[3] 

Ngay từ những ngày đầu tham gia hoạt động cách mạng, tìm đường cứu nước, cứu dân thoát khỏi ách đô hộ của thực dân, với tư duy chính trị nhạy bén, sắc sảo cùng những hoạt động thực tiễn phong phú, quý giá đã đưa Người đến với chủ nghĩa Lê-nin, tin theo V.I. Lê-nin và học thuyết cách mạng Mác - Lê-nin. Với tư tưởng cốt lõi về giải phóng giai cấp, giải phóng con người, giải phóng xã hội và là vũ khí lý luận của giai cấp vô sản. Từ đây, Người tìm cách truyền bá chủ nghĩa Mác - Lê-nin vào trong nước nhằm giác ngộ tư tưởng chính trị cho quần chúng, trước hết là cho trí sĩ yêu nước. 

Theo Hồ Chí Minh, giáo dục tư tưởng và lãnh đạo tư tưởng là việc quan trọng nhất của Đảng; do vậy, phải kiên quyết chống việc xem nhẹ tư tưởng, giáo dục và yêu cầu đảng viên ra sức học tập lý luận, mở rộng tự phê bình và phê bình, tăng cường tư tưởng giai cấp công nhân, đấu tranh với những tư tưởng “phi vô sản”.

3. Những nội dung cơ bản của Quy định số 19-QĐ/TW về công tác chính trị, tư tưởng trong Đảng giảng viên cần quán triệt

Vận dụng quan điểm của Hồ Chí Minh về vai trò quan trọng của công tác chính trị, tư tưởng cùng với yêu cầu xây dựng Đảng trong tình hình mới, Trung ương đã ban hành Quy định số 19-QĐ/TW về công tác chính trị, tư tưởng trong Đảng với những quan điểm sau:

Quy định xác định về yêu cầu: Công tác chính trị, tư tưởng là nhiệm vụ quan trọng hàng đầu trong công tác xây dựng Đảng.

Công tác chính trị phải tạo động lực cho sự đổi mới tư duy chiến lược, nâng cao năng lực hoạch định chủ trương, đường lối phù hợp với quy luật khách quan, thực tiễn Việt Nam và xu thế phát triển của thời đại; mọi quyết sách và hành động phải tuân thủ Hiến pháp, pháp luật, xuất phát từ lợi ích quốc gia, dân tộc và Nhân dân.

Cùng với đó, tiến hành thường xuyên, liên tục, khẩn trương, nghiêm túc, thực chất, đúng tiến độ, gắn với thực hiện nhiệm vụ chính trị và công tác xây dựng Đảng; kết hợp chặt chẽ giữa "xây" và "chống", trong đó "xây" là nhiệm vụ cơ bản, chiến lược, lâu dài, "chống" là nhiệm vụ quan trọng, cấp bách; tăng cường ứng dụng khoa học, công nghệ hiện đại, chuyển đổi số trong công tác chính trị, tư tưởng.

Quy định xác định thống nhất nhận thức như sau:

Chính trị tư tưởng trong Đảng là trạng thái thống nhất về nhận thức, niềm tin, ý chí và hành động của cán bộ, đảng viên đối với chủ nghĩa Mác – Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, lý luận về đường lối đổi mới của Đảng và mục tiêu độc lập dân tộc gắn liền với chủ nghĩa xã hội. 

Quy định số 19-QĐ/TW nêu rõ mục đích: nhằm nâng cao nhận thức, trách nhiệm, bản lĩnh chính trị, đạo đức, lối sống, trình độ, năng lực công tác, khả năng xử lý hiệu quả các biến động, tình huống thực tiễn phức tạp; kiên định mục tiêu, lý tưởng cách mạng; kiên định nền tảng tư tưởng và các nguyên tắc tổ chức hoạt động của Đảng; đấu tranh, ngăn chặn, đẩy lùi sự suy thoái về tư tưởng chính trị, đạo đức, lối sống, "tự diễn biến", "tự chuyển hoá"; giữ vững định hướng chính trị, tư tưởng trong mọi hoạt động của tổ chức đảng và của cán bộ, đảng viên.

Xây dựng môi trường chính trị, tư tưởng trong sáng, lành mạnh trong Đảng, hệ thống chính trị và xã hội; bảo đảm kỷ luật, kỷ cương, xây dựng văn hóa trong Đảng; củng cố sức mạnh nội sinh và uy tín của Đảng; phát huy dân chủ gắn với trách nhiệm cá nhân trong Đảng; đề cao vai trò nêu gương của cán bộ, đảng viên, nhất là người đứng đầu.

Quy định nêu rõ nội dung công tác chính trị, tư tưởng gồm:

Thứ nhất, về công tác chính trị gồm các nội dung:

Giữ vững bản chất cách mạng, đồng thời vận dụng linh hoạt, phát triển sáng tạo chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, lý luận về đường lối đổi mới, phù hợp với thực tiễn Việt Nam và sự phát triển của thời đại; đẩy mạnh toàn diện, đồng bộ công cuộc đổi mới, tự chủ chiến lược, đổi mới mô hình phát triển, lấy phát triển để ổn định, ổn định để phát triển nhanh, bền vững đất nước; bảo đảm thống nhất về ý chí, hành động, giữ vững kỷ luật, kỷ cương và vai trò lãnh đạo toàn diện của Đảng.

Giữ vững định hướng chính trị, kiên định lập trường tư tưởng trong mọi hoạt động; bảo đảm sự lãnh đạo tập trung thống nhất của Trung ương, cấp uỷ các cấp; thực hiện nghiêm túc, kịp thời, hiệu quả chỉ đạo của Ban Chấp hành Trung ương, Bộ Chính trị, Ban Bí thư, đồng chí Tổng Bí thư.

Gắn công tác chính trị với công tác tư tưởng, tổ chức, cán bộ, bảo vệ chính trị nội bộ, kiểm tra, giám sát và dân vận, đẩy mạnh công tác định hướng dư luận xã hội; tăng cường quan hệ mật thiết giữa Đảng với Nhân dân; phát huy vai trò của Mặt trận Tổ quốc và các tổ chức chính trị - xã hội.

Thứ hai, về công tác tư tưởng có các nội dung:

Thống nhất nhận thức và hành động về độc lập dân tộc gắn liền với chủ nghĩa xã hội; về mô hình chủ nghĩa xã hội và con đường đi lên chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam; về tầm nhìn và mục tiêu chiến lược trong kỷ nguyên vươn mình của dân tộc.

Xây dựng văn hóa Đảng: Thiết lập chuẩn mực đạo đức cách mạng, sự tiên phong, gương mẫu, liêm chính, kỷ luật của cán bộ, đảng viên; học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh; phát huy giá trị văn hóa Việt Nam, tiếp thu tinh hoa văn hóa nhân loại để củng cố, xây dựng, hoàn thiện, thực hiện văn hóa lãnh đạo, văn hóa công vụ; bồi dưỡng lòng yêu nước, yêu đồng bào; khơi dậy tinh thần tự chủ chiến lược, tự tin, tự lực, tự cường, tự hào dân tộc, tinh thần phụng sự Tổ quốc, phục vụ Nhân dân.

Cùng với đó, đổi mới phương thức công tác tư tưởng theo hướng đẩy mạnh ứng dụng công nghệ số, xây dựng cơ sở dữ liệu số; nâng cao năng lực truyền thông chính trị hiện đại, chủ động nắm, phân tích, dự báo diễn biến tư tưởng, tâm trạng xã hội; kịp thời định hướng dư luận xã hội, nhất là trong các vấn đề phức tạp, nhạy cảm.

Bảo vệ vững chắc nền tảng tư tưởng của Đảng, đấu tranh phản bác các quan điểm sai trái, thù địch, nhất là trên không gian mạng; giữ vững sự thống nhất ý chí và hành động; củng cố, tăng cường niềm tin của Nhân dân đối với Đảng, Nhà nước và chế độ xã hội chủ nghĩa.

Quy định số 19-QĐ/TW về công tác chính trị trong Đảng, được ban hành mới đây cho thấy sự vận dụng sáng tạo tư tưởng Hồ Chí Minh trong điều kiện hiện nay, đây là hướng dẫn quan trọng cho nhận thức và hành động của toàn Đảng ta trong thực hiện công tác chính trị, tư tưởng nói riêng và công tác xây dựng Đảng nói chung, nhằm đáp ứng yêu cầu lãnh đạo đưa đất nước bước vào kỷ nguyên vươn mình của dân tộc.

Trong bối cảnh bùng nổ thông tin hiện nay, thực hiện công tác chính trị, tư tưởng của giảng viên lý luận chính trị đang đứng trước nhiều thách thức mang tính thực tiễn, phức tạp và đa chiều. Những thách thức này không chỉ xuất phát từ môi trường thông tin mới mà còn gắn với sự biến đổi trong nhận thức, tâm lý và hành vi của người học. Những thách thức đó là: Sự nhiễu loạn thông tin do sự phát triển mạnh mẽ của internet và các nền tảng xã hội, khiến giảng viên gặp khó khăn trong việc định hướng tư tưởng, bởi các quan điểm sai lệch, xuyên tạc có thể lan truyền nhanh hơn cả thông tin chính thống. Việc chậm trong phản hồi thông tin khiến bài giảng dễ mất tính thời sự và sức thuyết phục; sự thay đổi trong cách tiếp nhận tri thức của người học đặt ra áp lực đổi mới phương pháp giảng dạy; áp lực về năng lực chuyển đổi số của giảng viên ngày càng lớn. 

Những thách thức nêu trên đòi hỏi đội ngũ giảng viên của nhà trường cần thay đổi tư duy và hành động mạnh mẽ nhằm có những chuyển biến tích cực trong công tác giảng dạy lý luận chính trị - một nội dung quan trọng trong công tác tư tưởng, góp phần thực hiện tốt Quy định 19-QĐ/TW về công tác chính trị, tư tưởng của Đảng. 

4. Giải pháp thực hiện hiệu quả Quy định 19-QĐ/TW trong đội ngũ giảng viên

Vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh về vai trò của công tác chính trị, tư tưởng giảng viên cần thực hiện giải pháp sau để thực hiện hiệu quả Quy định 19- QĐ/TW:

Thứ nhất, nâng cao nhận thức và bản lĩnh chính trị của giảng viên. Giảng viên phải nắm vững nội dung, tinh thần của Quy định 19-QĐ/TW về công tác chính trị, tư tưởng của Đảng; hiểu rõ vai trò của công tác chính trị, tư tưởng trong bảo vệ nền tảng tư tưởng. Cần thường xuyên tự học, tự bồi dưỡng lý luận, cập nhật các quan điểm mới, từ đó củng cố lập trường, kiên định trước các quan điểm sai trái, thù địch. Giảng viên chính là tấm gương về lập trường tư tưởng vững vàng, có trình độ lý luận chính trị cao, là người tiên phong và chuẩn mực trong nhận thức về chủ nghĩa Mác – Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, đường lối đổi mới của Đảng và mục tiêu độc lập dân tộc gắn liền với chủ nghĩa xã hội. Điều này quan trọng hàng đầu đối với những người làm công tác giảng dạy lý luận chính trị, bởi người làm công tác tư tưởng chỉ có thể thành công và thể thuyết phục được người khác hay học viên khi mình đã có đủ niềm tin vào những gì mình truyền đạt. 

Thứ hai, đổi mới nội dung và phương pháp giảng dạy. Đây là cách thức để những nội dung lý luận vốn được cho là “màu xám” trở lên sinh động đối với người nghe, từ đó giúp bài giảng được tiếp thu tốt hơn. Chuyển mạnh từ truyền thụ kiến thức một chiều sang phát huy tư duy phản biện, đối thoại, gợi mở. Nội dung giảng dạy phải gắn với thực tiễn đất nước, các vấn đề thời sự, giúp người học thấy rõ tính đúng đắn, khoa học của chủ nghĩa Mác – Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh. Đồng thời, cần tích hợp các nội dung về đấu tranh phản bác quan điểm sai trái một cách linh hoạt, thuyết phục. Việc này đòi hỏi giảng viên phải nghiên cứu và tự nâng cao trình độ chuyên môn để xây dựng được giáo án tốt cùng với việc sử dụng tốt phương pháp dạy học tích cực.  

Thứ ba, nâng cao năng lực chuyển đổi số, ứng dụng công nghệ hiện đại vào quá trình giảng dạy, nghiên cứu khoa học cho đội ngũ giảng viên. Cần xây dựng đội ngũ giảng viên không chỉ có bản lĩnh chính trị vững vàng mà còn có khả năng ứng dụng công nghệ hiện đại trong hoạt động giảng dạy, nghiên cứu và truyền thông. Nhà trường cần có kế hoạch đào tạo nâng cao trình độ cho giảng viên, nhất là đội ngũ lãnh đạo, quản lý. Xây dựng nhóm giảng viên nòng cốt có chuyên môn tốt, kỹ năng điêu luyện, thái độ tích cực khi nhận nhiệm vụ mới có tính chất đổi mới, sáng tạo. Đồng thời, thường xuyên bồi dưỡng, cập nhật kiến thức mới cho giảng viên, đặc biệt là năng lực nắm bắt, xử lý thông tin trong môi trường số hiện nay. 

Thứ tư, gắn giảng dạy với thực tiễn và nghiên cứu khoa học. Đẩy mạnh nghiên cứu các vấn đề lý luận và thực tiễn mới đặt ra; tham gia tổng kết thực tiễn tại địa phương, từ đó làm phong phú nội dung bài giảng. Giảng viên cần tăng cường nghiên cứu thực tiễn, làm cho hoạt động nghiên cứu thực tế hàng năm thực sự mang lại hiệu quả thiết thực trong công tác giảng dạy. Cũng qua nghiên cứu thực tế để nắm được tâm tư của cán bộ, đảng viên ở cơ sở để góp phần định hướng tư tưởng cho học viên của mình theo đúng mục tiêu của Quy định 19-QĐ/TW về công tác chính trị, tư tưởng của Đảng.

Thứ năm, xây dựng đạo đức, phong cách người giảng viên đáp ứng yêu cầu xây dựng văn hóa trường Đảng hiện nay. Giảng viên lý luận chính trị phải là tấm gương về đạo đức cách mạng, lối sống tích cực, tác phong làm việc khoa học. Đây là yếu tố quan trọng để nâng cao sức thuyết phục trong công tác tư tưởng. Thông qua các cuộc sinh hoạt chi bộ, sinh hoạt chuyên đề, hội thảo khoa học về vai trò của công tác chính trị, tư tưởng và các giải pháp thực hiện hiệu quả công tác chính trị, tư tưởng của Chi bộ để góp phần giáo dục ý thức trách nhiệm của đảng viên trong nhà trường thực hiện tốt văn hóa trường Đảng. 

Quy định số 19-QĐ/TW về công tác chính trị, tư tưởng trong Đảng được ban hành  có ý nghĩa đặc biệt quan trọng trong công tác xây dựng Đảng hiện nay. Từ những chỉ dẫn quý giá của Hồ Chí Minh về vai trò của công tác chính trị, tư tưởng. Mỗi giảng viên cần chủ động vận dụng những chỉ dẫn của Người để cụ thể hóa các mục tiêu của Quy định vào từng bài giảng, bài viết. Thực hiện Quy định 19 không chỉ là trách nhiệm mà còn là danh dự của người giảng viên lý luận chính trị trong việc bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng. Mỗi giảng viên cần tiên phong trong việc góp phần làm cho Quy định nhanh chóng phát huy hiệu quả xây dựng Đảng trong sạch, vững mạnh, vững bước trong vai trò lãnh đạo dân tộc ta đi tới chủ nghĩa xã hội như Hồ Chí Minh từng mong muốn. 

Tài liệu trích dẫn:

[1]Hồ Chí Minh: Toàn tập, Nxb Chính trị quốc gia Sự thật, Hà Nội, 2011, t.2, tr.289.

[2] Hồ Chí Minh: Toàn tập, Nxb Chính trị quốc gia Sự thật, Hà Nội, 2011, t.14, tr.608.

[3] Hồ Chí Minh: Toàn tập, Nxb. Chính trị quốc gia Sự thật, Hà Nội, 2011, t.8, tr.554-555.