Có những quy định được nhớ bằng câu chữ, nhưng cũng có những quy định phải được thể hiện bằng cách ứng xử mỗi ngày. Với đảng viên, ranh giới giữa đúng và sai không chỉ nằm trong những vụ việc lớn, mà còn hiện diện trong thái độ trước công việc, cách sử dụng quyền hạn, tinh thần nêu gương, trách nhiệm với tập thể và quan hệ với Nhân dân.

Kế hoạch số 116-KH/TU ngày 17/8/2026 của Ban Thường vụ Tỉnh ủy Lai Châu về thực hiện Quy định số 207-QĐ/TW của Ban Chấp hành Trung ương về những điều đảng viên không được làm đã đặt vấn đề theo hướng đó. Trọng tâm không dừng ở tổ chức học tập, phổ biến văn bản, mà hướng đến biến quy định thành chuẩn mực tự soi, tự sửa, tự chịu trách nhiệm của mỗi cán bộ, đảng viên.

Cách tiếp cận này có ý nghĩa đặc biệt trong bối cảnh tổ chức bộ máy, phương thức quản trị và môi trường hoạt động của cán bộ đang có nhiều thay đổi. Không gian công vụ ngày càng gắn với dữ liệu số; thông tin lan truyền nhanh hơn trên mạng xã hội; yêu cầu minh bạch, liêm chính và trách nhiệm giải trình ngày càng cao. Chỉ một biểu hiện thiếu chuẩn mực, dù trên môi trường thực hay không gian mạng, cũng có thể ảnh hưởng đến uy tín của tổ chức và niềm tin của Nhân dân.

Đưa quy định vào từng kỳ sinh hoạt chi bộ

Một trong những điểm đáng chú ý của Kế hoạch số 116-KH/TU là yêu cầu đưa việc thực hiện Quy định số 207-QĐ/TW vào sinh hoạt cấp ủy, sinh hoạt chi bộ, kiểm điểm, tự phê bình và phê bình. Phụ lục nhiệm vụ xác định nội dung này phải được triển khai trong sinh hoạt định kỳ và sinh hoạt chuyên đề hằng quý.

Điều đó giúp Quy định tránh rơi vào tình trạng học tập một lần rồi cất vào hồ sơ. Khi được đưa vào sinh hoạt thường xuyên, mỗi chi bộ có điều kiện liên hệ với nhiệm vụ của mình, nhận diện những vấn đề dễ phát sinh và nhắc nhở đảng viên từ khi biểu hiện lệch chuẩn còn ở mức độ nhỏ.

Một chi bộ ở cơ quan hành chính có thể tập trung vào trách nhiệm thực thi công vụ, sử dụng quyền hạn và thái độ phục vụ Nhân dân. Chi bộ tại địa bàn cơ sở có thể quan tâm nhiều hơn đến mối quan hệ với cộng đồng, quản lý đất đai, thực hiện chính sách hoặc việc nêu gương trong gia đình và nơi cư trú. Với cán bộ thường xuyên sử dụng mạng xã hội, việc phát ngôn, chia sẻ và tiếp nhận thông tin cũng phải được đặt trong yêu cầu về kỷ luật, trách nhiệm và chuẩn mực của người đảng viên.

Như vậy, cùng một quy định chung nhưng phải được soi chiếu vào từng vị trí, từng lĩnh vực và hoàn cảnh cụ thể. Giá trị của sinh hoạt chi bộ không nằm ở việc đọc lại nội dung đã có, mà ở khả năng giúp đảng viên nhận ra nguy cơ, điều chỉnh hành vi và ngăn ngừa vi phạm trước khi quá muộn.

Kế hoạch cũng yêu cầu người đứng đầu cấp ủy, cơ quan, đơn vị chịu trách nhiệm toàn diện, trực tiếp về kết quả thực hiện Quy định của tổ chức và cán bộ, đảng viên thuộc quyền quản lý. Trách nhiệm ấy đòi hỏi người đứng đầu phải gương mẫu trước, đồng thời phải thường xuyên kiểm tra, nắm tình hình, kịp thời nhắc nhở và xử lý những vấn đề phát sinh; không thể chỉ chờ đến khi có vi phạm mới xem xét trách nhiệm.

Kỷ luật nghiêm nhưng không làm cán bộ sợ trách nhiệm

Một nội dung thể hiện rõ tinh thần đổi mới là việc thực hiện Quy định phải gắn với khuyến khích, bảo vệ cán bộ năng động, sáng tạo, dám nghĩ, dám làm vì lợi ích chung, lợi ích quốc gia và dân tộc.

Đây là mối quan hệ cần được nhận thức đầy đủ. Quy định về những điều đảng viên không được làm không nhằm thu hẹp không gian hành động chính đáng hay khiến cán bộ chọn cách an toàn, né việc khó. Ngược lại, những giới hạn rõ ràng giúp phân biệt giữa đổi mới vì lợi ích chung với hành động tùy tiện; giữa dám chịu trách nhiệm với lạm dụng quyền lực; giữa sáng tạo trong thực hiện nhiệm vụ với việc bỏ qua nguyên tắc.

Kỷ luật nghiêm minh phải bảo vệ người làm đúng, người dám nhận việc và dám chịu trách nhiệm. Đồng thời, không thể nhân danh đổi mới để che lấp động cơ cá nhân, lợi ích cục bộ hoặc vi phạm nguyên tắc. Khi hai yêu cầu này được thực hiện đồng bộ, tổ chức vừa giữ vững kỷ cương, vừa không làm mất đi động lực cống hiến của cán bộ.

Kết quả thực hiện Quy định được xác định là một căn cứ quan trọng để đánh giá, xếp loại tổ chức đảng, đảng viên và cán bộ lãnh đạo, quản lý; đồng thời phục vụ công tác quy hoạch, đào tạo, bồi dưỡng, điều động, luân chuyển, bổ nhiệm, giới thiệu ứng cử và thực hiện chính sách cán bộ.

Như vậy, việc chấp hành không còn là tiêu chí mang tính nhắc nhở chung, mà gắn trực tiếp với quá trình đánh giá và sử dụng cán bộ. Một người có năng lực chuyên môn nhưng thiếu ý thức tổ chức kỷ luật, không thực hiện trách nhiệm nêu gương hoặc để xảy ra vi phạm trong phạm vi phụ trách thì không thể được nhìn nhận đầy đủ chỉ qua kết quả công việc bề nổi.

Ở chiều ngược lại, mỗi cán bộ, đảng viên cũng phải xem việc chấp hành Quy định là nhu cầu tự thân. Sự giám sát của tổ chức là cần thiết, nhưng không thể thay thế cho ý thức tự kiểm soát. Kỷ luật bền vững nhất là kỷ luật được bắt đầu trước khi có người nhắc nhở, từ sự tự trọng và trách nhiệm của chính người đảng viên.

Phòng ngừa từ sớm, giám sát bằng dữ liệu và bằng lòng dân

Kế hoạch số 116-KH/TU nhấn mạnh yêu cầu tăng cường quản lý, giáo dục và rèn luyện đảng viên; thường xuyên nắm tình hình tư tưởng chính trị, đạo đức, lối sống và việc chấp hành các quy định. Mục tiêu là phát hiện, nhắc nhở, uốn nắn từ khi biểu hiện vi phạm mới phát sinh, thay vì để sai phạm kéo dài rồi mới xử lý hậu quả.

Cùng với kiểm tra, giám sát thường xuyên và đột xuất, Lai Châu sẽ đẩy mạnh ứng dụng chuyển đổi số trong quản lý đảng viên, kiểm tra, giám sát và thi hành kỷ luật đảng. Dữ liệu về tổ chức đảng, đảng viên được chuẩn hóa, làm sạch và đối soát trong quý IV/2026, sau đó tiếp tục cập nhật thường xuyên.

Dữ liệu đầy đủ, chính xác giúp công tác quản lý không bị chia cắt, giảm phụ thuộc vào hồ sơ thủ công và tạo cơ sở để theo dõi quá trình công tác, rèn luyện của đảng viên. Tuy nhiên, công nghệ chỉ là công cụ. Hiệu quả cuối cùng vẫn phụ thuộc vào tinh thần trách nhiệm, sự công tâm và việc sử dụng dữ liệu đúng mục đích, đúng thẩm quyền, bảo đảm an toàn.

Phụ lục Kế hoạch xác định 12 nhiệm vụ cụ thể, từ quán triệt, xây dựng kế hoạch trong tháng 8/2026 đến tuyên truyền thường xuyên trên báo chí, mạng xã hội; lựa chọn, biên dịch nội dung phù hợp sang tiếng dân tộc thiểu số; đưa nội dung thực hiện Quy định vào chương trình kiểm tra, giám sát hằng năm; định kỳ báo cáo kết quả trước ngày 15/12.

Việc tuyên truyền bằng tiếng dân tộc thiểu số là cách làm phù hợp với đặc thù Lai Châu, giúp nội dung quan trọng đến gần hơn với cán bộ, đảng viên và Nhân dân ở cơ sở. Truyền thông cũng phải chú trọng những vấn đề dễ phát sinh vi phạm trong thực tiễn và trên không gian mạng, chủ động cung cấp thông tin chính thống, đồng thời biểu dương những tập thể, cá nhân thực hiện tốt.

Đặc biệt, Kế hoạch đề cao vai trò giám sát của Mặt trận Tổ quốc, các tổ chức chính trị - xã hội, cơ quan báo chí và Nhân dân. Đây là kênh quan trọng để việc tu dưỡng, nêu gương của cán bộ, đảng viên được nhìn nhận từ thực tiễn đời sống, không chỉ qua báo cáo nội bộ. Những phản ánh chính đáng của người dân cần được tiếp nhận, kiểm tra và xử lý kịp thời, khách quan.

Quy định về những điều đảng viên không được làm là giới hạn bắt buộc, nhưng đích đến cao hơn là hình thành đội ngũ biết tự trọng, tự giác và hành động vì lợi ích chung. Khi mỗi đảng viên coi việc giữ gìn phẩm chất, kỷ luật và uy tín của tổ chức là trách nhiệm hằng ngày, Quy định sẽ không chỉ nằm trên trang giấy mà hiện hữu trong từng việc làm, từng quyết định và niềm tin của Nhân dân.