Sau một năm rưỡi triển khai Nghị quyết số 57-NQ/TW, khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số đã tạo nhiều chuyển biến tích cực. Nhưng Thông báo kết luận của đồng chí Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm tại Hội nghị toàn quốc sơ kết đã gửi đi một thông điệp rất rõ ràng: không thể bằng lòng với kết quả bước đầu; phải chuyển mạnh từ tư duy "hoàn thành nhiệm vụ" sang tạo ra sản phẩm, giá trị thực tiễn và đóng góp trực tiếp cho tăng trưởng của đất nước.
Có thể nói, sau 18 tháng triển khai, Nghị quyết 57 đã tạo nên một luồng sinh khí mới trong toàn hệ thống chính trị. Từ Trung ương đến địa phương, nhận thức về vai trò của khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số đã có bước chuyển căn bản. Thể chế từng bước được hoàn thiện; nhiều điểm nghẽn được tháo gỡ; hạ tầng số tiếp tục được đầu tư; Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư, Cổng Dịch vụ công quốc gia và ứng dụng VNeID ngày càng phát huy hiệu quả, góp phần cắt giảm thủ tục hành chính, giảm chi phí cho người dân và doanh nghiệp. Việt Nam cũng đã xác định 10 công nghệ chiến lược, 30 sản phẩm công nghệ chiến lược cùng 20 bài toán lớn của quốc gia, mở ra nền tảng quan trọng để nâng cao năng lực tự chủ công nghệ trong thời gian tới.
Tuy nhiên, điều đáng chú ý trong thông báo kết luận không phải là những kết quả đạt được, mà là tinh thần nhìn thẳng vào sự thật. Tổng Bí thư, Chủ tịch nước chỉ rõ rằng kết quả hiện nay vẫn chưa tương xứng với quyết tâm chính trị, nguồn lực đã đầu tư và kỳ vọng phát triển. Những điểm nghẽn về thể chế, dữ liệu, hạ tầng, nhân lực, an toàn thông tin và giải ngân vẫn còn hiện hữu. Đặc biệt, khâu yếu nhất chính là tổ chức thực hiện. Nơi nào người đứng đầu trực tiếp chỉ đạo, quyết liệt hành động thì nơi đó có sản phẩm, có kết quả; nơi nào còn hình thức, chậm trễ hoặc thiếu trách nhiệm thì chuyển biến rất hạn chế.
Đó là một nhận định có ý nghĩa không chỉ đối với việc triển khai Nghị quyết 57 mà còn đối với nhiều chủ trương lớn khác của Đảng. Một nghị quyết chỉ thực sự thành công khi đi vào cuộc sống, tạo ra những thay đổi cụ thể mà người dân và doanh nghiệp có thể cảm nhận được. Văn bản, kế hoạch hay hội nghị không phải là đích đến; đích đến là những sản phẩm công nghệ được làm chủ, những thủ tục hành chính được cắt giảm, những doanh nghiệp phát triển mạnh hơn và những giá trị mới được tạo ra cho xã hội.
Chính vì vậy, yêu cầu xuyên suốt được đặt ra là phải chuyển mạnh từ "làm quy trình" sang "làm kết quả". Mỗi nhiệm vụ chỉ được coi là hoàn thành khi có sản phẩm vận hành thực tế, có dữ liệu kiểm chứng, có người sử dụng và có hiệu quả đo đếm được. Đó là tư duy quản trị hiện đại, lấy hiệu quả cuối cùng làm thước đo thay vì chỉ đánh giá bằng tiến độ hay số lượng văn bản được ban hành.
Một điểm rất đáng chú ý khác là yêu cầu phát triển khoa học, công nghệ phải gắn chặt với mục tiêu tăng trưởng kinh tế hai con số. Trí tuệ nhân tạo, dữ liệu lớn, robot, bán dẫn, công nghệ sinh học, vật liệu mới, công nghệ lượng tử hay thiết bị bay không người lái không còn chỉ là những khái niệm của tương lai mà phải trở thành các sản phẩm cụ thể, có lộ trình làm chủ theo từng mốc 1 năm, 3 năm, 5 năm và 10 năm, đủ sức đóng góp vào tăng trưởng, quốc phòng, an ninh và năng lực tự chủ quốc gia.
Thông báo kết luận cũng khẳng định một quan điểm rất quan trọng: chuyển đổi số không phải là nhiệm vụ riêng của ngành công nghệ thông tin hay một vài cơ quan chuyên môn, mà là trách nhiệm của toàn hệ thống chính trị. Mỗi cấp ủy, mỗi cơ quan, mỗi địa phương phải chủ động lựa chọn đúng bài toán thực tiễn cần giải quyết bằng khoa học, công nghệ và chuyển đổi số; đồng thời phát huy tính sáng tạo trong khuôn khổ pháp luật, tránh đầu tư dàn trải, trùng lặp hoặc chạy theo phong trào.
Đối với các địa phương như Lai Châu, thông điệp này càng có ý nghĩa đặc biệt. Thời gian qua, tỉnh đã ban hành nhiều nghị quyết chuyên đề về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số; xây dựng cơ sở dữ liệu đất đai; phát triển nông nghiệp hàng hóa, dược liệu; cải cách hành chính và nâng cao chất lượng quản trị. Những chủ trương đó sẽ chỉ phát huy giá trị khi được tổ chức thực hiện quyết liệt, tạo ra những sản phẩm cụ thể như dữ liệu số được liên thông, dịch vụ công thuận tiện hơn, nông sản được truy xuất nguồn gốc, doanh nghiệp được hỗ trợ hiệu quả hơn và người dân thực sự được hưởng lợi.
Đặc biệt, thông báo kết luận nhấn mạnh vai trò của người đứng đầu. Kết quả thực hiện Nghị quyết 57 sẽ trở thành tiêu chí quan trọng để đánh giá cán bộ, tập thể và người đứng đầu; đồng thời kiên quyết nhắc nhở, kiểm điểm hoặc xử lý những trường hợp triển khai hình thức, né tránh trách nhiệm, chậm trễ trong tổ chức thực hiện. Song song với đó là chủ trương khuyến khích, bảo vệ những cán bộ dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm vì lợi ích chung. Đây là thông điệp rất mạnh mẽ nhằm tạo động lực đổi mới trong toàn hệ thống chính trị.
Trong bối cảnh cạnh tranh công nghệ toàn cầu ngày càng quyết liệt, khoảng cách phát triển giữa các quốc gia có thể bị nới rộng rất nhanh, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước yêu cầu tuyệt đối không được chậm trễ. Mỗi cấp, mỗi ngành, mỗi địa phương phải khẩn trương rà soát nhiệm vụ, xác định rõ sản phẩm, tiến độ, trách nhiệm và tổ chức thực hiện với tinh thần quyết tâm cao hơn, hành động mạnh mẽ hơn, thực chất hơn và hiệu quả hơn.
Thông báo kết luận lần này không chỉ là sự đôn đốc tiến độ thực hiện một nghị quyết, mà còn thể hiện rõ phương thức lãnh đạo trong giai đoạn phát triển mới: lấy kết quả thực tiễn làm thước đo, lấy đổi mới sáng tạo làm động lực, lấy người dân và doanh nghiệp làm trung tâm phục vụ. Khi từng chủ trương được cụ thể hóa thành những sản phẩm hữu ích, từng quyết sách được chuyển hóa thành giá trị phát triển và từng cán bộ đều hành động với tinh thần trách nhiệm cao nhất, khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số sẽ thực sự trở thành động lực đưa đất nước phát triển nhanh, bền vững, hùng cường và thịnh vượng.
Tác giả: NBV