Ngày 17/8/2026, Bộ Chính trị ban hành Quy định số 212-QĐ/TW về kỷ luật tổ chức đảng, đảng viên vi phạm. So với Quy định số 69-QĐ/TW ngày 06/7/2022 (được sửa đổi, bổ sung bởi Quy định số 264-QĐ/TW ngày 14/02/2025), Quy định số 212-QĐ/TW tiếp tục kế thừa các nguyên tắc cơ bản, đồng thời sửa đổi, bổ sung và cụ thể hóa nhiều nội dung để đáp ứng yêu cầu xây dựng, chỉnh đốn Đảng trong tình hình mới. Điểm nổi bật là mở rộng phạm vi điều chỉnh đối với những lĩnh vực mới, tăng cường kiểm soát quyền lực và làm rõ trách nhiệm của tập thể, cá nhân.

Ảnh minh hoạ
1. Giữ vững nguyên tắc, làm rõ trách nhiệm khi xử lý kỷ luật
Quy định số 212-QĐ/TW tiếp tục khẳng định mọi tổ chức đảng, đảng viên đều bình đẳng trước kỷ luật của Đảng. Việc xem xét, xử lý vi phạm phải công minh, chính xác, kịp thời, đúng nguyên tắc, thẩm quyền, quy trình và thủ tục; đánh giá toàn diện tính chất, mức độ, hậu quả, nguyên nhân, động cơ, hoàn cảnh vi phạm, các tình tiết tăng nặng, giảm nhẹ và việc khắc phục hậu quả. Nội dung cần chú ý là trách nhiệm của tổ chức đảng phải được xem xét gắn với trách nhiệm của cá nhân liên quan, đặc biệt là người đứng đầu; đồng thời bảo đảm sự thống nhất giữa kỷ luật Đảng với xử lý hành chính, đoàn thể và pháp luật. Một hành vi vi phạm chỉ bị kỷ luật một lần bằng một hình thức; nếu có nhiều hành vi cùng được xem xét thì kết luận từng hành vi và quyết định chung bằng một hình thức kỷ luật cao nhất.
2. Cụ thể hóa thời hiệu và các tình tiết tăng nặng, giảm nhẹ
Quy định số 212-QĐ/TW cơ bản kế thừa cách xác định thời hiệu kỷ luật. Đối với tổ chức đảng, thời hiệu là 5 năm đối với vi phạm đến mức khiển trách, 10 năm đối với vi phạm đến mức cảnh cáo; một số trường hợp không áp dụng thời hiệu. Đối với đảng viên, thời hiệu được xác định theo hình thức kỷ luật và tính chất vi phạm; vi phạm đến mức khai trừ và một số trường hợp đặc biệt không áp dụng thời hiệu. Cần chú ý cách xác định thời điểm tính thời hiệu, trường hợp có vi phạm mới và khoảng thời gian không tính vào thời hiệu. Về giảm nhẹ, tiếp tục coi trọng việc chủ động báo cáo, tự giác nhận trách nhiệm, cung cấp thông tin trung thực, chấm dứt vi phạm, khắc phục hậu quả, bồi thường thiệt hại hoặc nộp lại tài sản có liên quan. Tinh thần khuyến khích đổi mới, sáng tạo được đặt trong yêu cầu xem xét đúng hoàn cảnh và điều kiện thực hiện, phân biệt sai sót khi thực hiện chủ trương được phép với hành vi cố ý vi phạm để vụ lợi. Ngược lại, việc che giấu vi phạm, cung cấp thông tin sai sự thật, tiêu hủy chứng cứ, cản trở kiểm tra, trù dập người tố cáo, trục lợi hoặc tái phạm là những tình tiết cần được xem xét nghiêm khắc.
3. Mở rộng trách nhiệm của tổ chức đảng trong lĩnh vực mới
Quy định số 69-QĐ/TW đã điều chỉnh nhiều nhóm vi phạm của tổ chức đảng trong lãnh đạo, quản lý, công tác cán bộ, tài chính, tài sản, kiểm tra, giám sát và các lĩnh vực kinh tế - xã hội. Quy định số 212-QĐ/TW kế thừa hệ thống này, đồng thời bổ sung, cụ thể hóa trách nhiệm của tổ chức đảng đối với khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số. Điểm chuyển biến quan trọng là từ phạm vi khoa học, công nghệ và chuyển giao công nghệ sang yêu cầu lãnh đạo, quản lý trong môi trường số. Cấp ủy, tổ chức đảng không chỉ chịu trách nhiệm về những lĩnh vực truyền thống mà còn phải chú trọng quản lý dữ liệu, ứng dụng công nghệ, an toàn hệ thống thông tin và phòng ngừa vi phạm phát sinh từ hoạt động số.
4. Bổ sung rõ hơn các hành vi vi phạm của đảng viên
Đây là nhóm điểm mới dễ nhận diện. Quy định số 212-QĐ/TW quy định riêng về vi phạm trong lĩnh vực giáo dục tại Điều 44; tiếp tục sắp xếp, cụ thể hóa các vi phạm trong lĩnh vực y tế (Điều 45), quản lý tài nguyên (Điều 46) và môi trường (Điều 47). Các quy định hướng tới nhận diện cụ thể hơn hành vi thiếu trách nhiệm, lợi dụng chính sách, sai phạm chuyên môn hoặc lợi dụng nhiệm vụ để vụ lợi. Đặc biệt, Điều 48 về vi phạm trong lĩnh vực khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số có phạm vi rộng hơn Điều 46 của Quy định số 69-QĐ/TW. Những hành vi liên quan đến dữ liệu, thuật toán, trí tuệ nhân tạo, nền tảng số, dịch vụ số và an ninh mạng được đề cập trực tiếp. Đáng chú ý là tiết lộ, mua bán, sử dụng trái phép dữ liệu; sử dụng trái phép trí tuệ nhân tạo; làm sai lệch hoặc không cung cấp dữ liệu theo quy định; xâm hại cơ sở dữ liệu, hệ thống thông tin và can thiệp trái quy định vào hoạt động khoa học, công nghệ.
5. Siết chặt trách nhiệm trong công tác cán bộ và kiểm soát quyền lực
Quy định số 212-QĐ/TW tiếp tục cụ thể hóa các hành vi lợi dụng chức vụ, quyền hạn trong tuyển dụng, tiếp nhận, bố trí, quy hoạch, bổ nhiệm, điều động, luân chuyển, đánh giá, xếp loại và thực hiện chế độ, chính sách đối với cán bộ. Không chỉ người trực tiếp thực hiện hành vi vụ lợi mà cả người tham mưu, thẩm định, quyết định, bao che hoặc thiếu trách nhiệm để xảy ra vi phạm đều phải được xem xét trách nhiệm theo quy định. Đối với cấp ủy, chi bộ, yêu cầu đặt ra là thực hiện công tác cán bộ công khai, minh bạch, đúng thẩm quyền, đúng quy trình; phân định rõ trách nhiệm tập thể và cá nhân, nhất là trách nhiệm của người đứng đầu. Dễ nhớ: Quyền hạn đi đôi với trách nhiệm; tham mưu, quyết định và tổ chức thực hiện đều phải chịu trách nhiệm về phần việc của mình.
6. Đề cao phòng ngừa tham nhũng, lãng phí, tiêu cực
Quy định số 212-QĐ/TW tiếp tục chú trọng xử lý các hành vi tham nhũng, lãng phí, tiêu cực, đồng thời nhấn mạnh trách nhiệm của người lãnh đạo, quản lý khi buông lỏng quản lý, thiếu kiểm tra, giám sát, không thực hiện biện pháp phòng ngừa, không xử lý hoặc bao che vi phạm. Các hành vi lợi dụng cơ chế, chính sách; can thiệp hoạt động kiểm tra, thanh tra, kiểm toán; kê khai tài sản, thu nhập không trung thực; cản trở thu hồi tài sản hoặc lợi dụng việc xử lý vi phạm để vụ lợi tiếp tục là nội dung cần quan tâm. Điểm cần quán triệt là không chờ đến khi có hậu quả mới xem xét trách nhiệm. Cấp ủy, tổ chức đảng và người đứng đầu phải chủ động phòng ngừa, phát hiện, ngăn chặn vi phạm từ sớm, từ xa.
7. Những việc cấp ủy, chi bộ cần thực hiện ngay
Thứ nhất, tổ chức nghiên cứu, quán triệt Quy định số 212-QĐ/TW, làm rõ các nội dung kế thừa, sửa đổi, bổ sung so với Quy định số 69-QĐ/TW; tránh hiểu nhầm nội dung được kế thừa là quy định hoàn toàn mới.
Thứ hai, rà soát chương trình kiểm tra, giám sát, lựa chọn đúng những lĩnh vực có nguy cơ vi phạm tại cơ quan, đơn vị: công tác cán bộ, tài chính, tài sản, thực hiện nhiệm vụ, quản lý dữ liệu, chuyển đổi số và trách nhiệm người đứng đầu.
Thứ ba, phân công rõ người, rõ việc, rõ trách nhiệm; tăng cường tự kiểm tra, giám sát thường xuyên, kịp thời chấn chỉnh biểu hiện thiếu trách nhiệm, buông lỏng lãnh đạo, quản lý.
Thứ tư, khi phát hiện dấu hiệu vi phạm, phải xem xét khách quan, toàn diện, thu thập và kiểm tra đầy đủ tài liệu, chứng cứ; xác định chính xác hành vi, chủ thể, hậu quả, thời hiệu và các tình tiết liên quan; thực hiện theo đúng thẩm quyền, quy trình, thủ tục.
Thứ năm, coi trọng việc khắc phục hậu quả, giáo dục, phòng ngừa tái phạm; gắn kết quả thực hiện Quy định với đánh giá trách nhiệm của tổ chức đảng, đảng viên và người đứng đầu.
Quy định số 212-QĐ/TW không thay đổi toàn bộ nền tảng kỷ luật Đảng mà kế thừa các nguyên tắc cơ bản, đồng thời cập nhật những hành vi và trách nhiệm mới, nhất là trong chuyển đổi số, dữ liệu, trí tuệ nhân tạo, công tác cán bộ và kiểm soát quyền lực. Tinh thần xuyên suốt là kỷ luật nghiêm minh, khách quan, công bằng; xác định rõ trách nhiệm tập thể và cá nhân; kết hợp xử lý vi phạm với chủ động phòng ngừa. Để thực hiện hiệu quả, mỗi cấp ủy, tổ chức đảng và đảng viên cần nắm chắc quy định, nhận diện đúng nguy cơ, thực hiện đúng trách nhiệm và chấp hành nghiêm kỷ luật của Đảng.
Tài liệu tham khảo
- Quy định số 212-QĐ/TW, ngày 17/8/2026 của Bộ Chính trị về kỷ luật tổ chức đảng, đảng viên vi phạm.
- Quy định số 69-QĐ/TW, ngày 6/7//2022 của Bộ Chính trị về kỷ luật tổ chức đảng, đảng viên vi phạm.
- Quy định số 264-QĐ/TW, ngày 14/02/2025 của Bộ Chính trị về sửa đổi, bổ sung một số điều của Quy định số 69-QĐ/TW.
Tác giả: Lê Thế Đại - Nguyễn Xuân Thành