Trong thời đại mà dữ liệu trở thành “tài nguyên mới”, công nghệ trở thành “động cơ tăng trưởng mới”, những địa phương chậm chuyển đổi sẽ nhanh chóng bị bỏ lại phía sau. Với Lai Châu, điều này càng rõ hơn khi tỉnh vẫn đối mặt nhiều rào cản về địa hình, hạ tầng và chất lượng nguồn nhân lực. Nhưng thay vì chọn cách đi chậm để “an toàn”, Lai Châu đang thể hiện tư duy khác, đi tắt bằng công nghệ phù hợp để rút ngắn khoảng cách phát triển.

Đó cũng là tinh thần xuyên suốt của Nghị quyết số 10-NQ/TU về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số đến năm 2030. 

Điểm đáng chú ý nhất của nghị quyết không nằm ở các thuật ngữ công nghệ hiện đại như AI, dữ liệu lớn hay IoT, mà ở sự thay đổi tư duy phát triển. Từ “ứng dụng công nghệ” sang “quản trị bằng công nghệ”; từ “làm thủ công” sang “vận hành bằng dữ liệu”; từ “đi sau học hỏi” sang “chủ động đổi mới sáng tạo”. Đây là bước chuyển rất quan trọng đối với một tỉnh miền núi như Lai Châu.

Nhìn lại giai đoạn 2020-2025, Lai Châu đã có những nền móng ban đầu cho hành trình số hóa. Toàn tỉnh triển khai 57 nhiệm vụ khoa học và công nghệ; chuyển giao hàng chục quy trình kỹ thuật mới giúp tăng năng suất cây trồng từ 15-48%; có gần 2.000 trạm BTS, hơn 15.800 km cáp quang và 100% cơ quan nhà nước kết nối internet cáp quang chuyên dùng. 

Nhưng tỉnh cũng thẳng thắn nhìn nhận những hạn chế, hạ tầng số chưa đồng bộ, doanh nghiệp công nghệ còn ít, nguồn nhân lực thiếu và yếu, tốc độ chuyển đổi số chưa đủ mạnh. Điều này khiến nhiều tiềm năng vẫn chưa thể “cất cánh”.

Chính vì vậy, nghị quyết lần này mang dáng dấp của một “cú hích chiến lược”. Không còn xem chuyển đổi số là nhiệm vụ riêng của ngành công nghệ thông tin, Lai Châu xác định đây là nhiệm vụ của cả hệ thống chính trị, của doanh nghiệp và từng người dân.

Một trong những thông điệp rất mới của nghị quyết là chuyển đổi số phải tạo ra giá trị kinh tế đo được. Điều đó đồng nghĩa với việc tỉnh không chạy theo công nghệ đắt đỏ hay phong trào hình thức, mà ưu tiên công nghệ thông minh, dễ nhân rộng, phù hợp thực tiễn miền núi.

Năm nhóm công nghệ được tỉnh xác định là “mũi nhọn” gồm, công nghệ phục vụ quản lý điều hành; nông nghiệp thông minh và truy xuất nguồn gốc; công nghệ năng lượng - môi trường; viễn thám phục vụ quản lý biên giới; và trí tuệ nhân tạo ứng dụng đại trà vào y tế, giáo dục, nông nghiệp, thương mại. 

Đó là lựa chọn rất thực tế. Bởi với Lai Châu, công nghệ không phải để “trình diễn”, mà để giải quyết những bài toán cụ thể của địa phương.

Hình ảnh một người nông dân vùng cao dùng điện thoại truy xuất nguồn gốc nông sản, một homestay cộng đồng được số hóa 3D để quảng bá du lịch, hay một cán bộ xã xử lý hồ sơ trên môi trường số thay vì giấy tờ chồng chất… đang dần trở thành mục tiêu hiện hữu chứ không còn là viễn cảnh xa vời.

Nghị quyết cũng cho thấy khát vọng xây dựng một chính quyền số thực chất. Đến năm 2030, toàn bộ hoạt động quản lý, điều hành của các cơ quan trong hệ thống chính trị sẽ vận hành trên môi trường số; trên 80% dịch vụ công được người dân và doanh nghiệp sử dụng trực tuyến; 100% hồ sơ bệnh án điện tử được triển khai tại cơ sở y tế công lập; 100% người dân được quản lý sức khỏe bằng hồ sơ điện tử. 

Điều này sẽ tạo ra thay đổi rất lớn trong quản trị công. Khi dữ liệu được liên thông, thủ tục hành chính được số hóa, việc xử lý công việc sẽ minh bạch hơn, nhanh hơn và giảm đáng kể chi phí cho người dân, doanh nghiệp.

Không chỉ chính quyền, doanh nghiệp cũng được đặt vào trung tâm của quá trình chuyển đổi. Lai Châu đặt mục tiêu 100% doanh nghiệp ứng dụng công nghệ số trong quản trị và sản xuất, đồng thời thúc đẩy các mô hình startup công nghệ, nông nghiệp số, du lịch số, logistics số. 

Đây là bước đi rất quan trọng để kinh tế số trở thành động lực tăng trưởng mới. Khi doanh nghiệp biết dùng dữ liệu để bán hàng, dùng AI để quản trị, dùng thương mại điện tử để mở rộng thị trường, khoảng cách giữa miền núi và đô thị sẽ dần được thu hẹp.

Một điểm rất nhân văn trong nghị quyết là không để ai bị bỏ lại phía sau trong quá trình chuyển đổi số. Từ “Bình dân học vụ số”, “Thôn bản số”, “Thanh niên tiên phong chuyển đổi số”, đến hỗ trợ phụ nữ kinh doanh online, phổ cập kỹ năng số cho đồng bào dân tộc thiểu số… tất cả cho thấy chuyển đổi số ở Lai Châu không chỉ hướng tới công nghệ, mà hướng tới con người. 

Đặc biệt, giáo dục số được xem là “đầu tư cho tương lai”. Tỉnh đặt mục tiêu 100% trường phổ thông có lớp học thông minh, ứng dụng AI trong dạy học và quản lý; phát triển các câu lạc bộ STEM, không gian sáng tạo số và chương trình trải nghiệm công nghệ cho học sinh. 

Đó là cách Lai Châu chuẩn bị cho một thế hệ công dân số mới - tự tin hơn, sáng tạo hơn và thích ứng nhanh hơn với thời đại số.

Từ một tỉnh còn nhiều khó khăn, Lai Châu đang lựa chọn cách phát triển bằng tri thức và công nghệ để bứt phá. Nghị quyết 10 không chỉ đặt mục tiêu xây dựng chính quyền số hay kinh tế số, mà sâu xa hơn là tạo ra một “văn hóa số”, nơi đổi mới sáng tạo trở thành động lực phát triển thường trực.

Con đường phía trước chắc chắn không dễ dàng. Nhưng khi tư duy đã thay đổi, quyết tâm chính trị đã rõ ràng và người dân bắt đầu trở thành chủ thể của chuyển đổi số, Lai Châu hoàn toàn có cơ sở để tin rằng mình sẽ không đứng ngoài cuộc đua công nghệ của kỷ nguyên mới.