Tổng Bí thư Lê Duẩn, nhà kiến tạo đường lối cách mạng độc lập, tự chủ và tư duy lý luận sáng tạo của Đảng

Thứ hai - 06/04/2026 09:25 1.041 0
            Kỷ niệm 119 năm Ngày sinh đồng chí Lê Duẩn (7/4/1907 - 7/4/2026) là dịp nhìn lại một cách hệ thống tầm vóc tư duy chiến lược và giá trị lý luận - thực tiễn của người đã góp phần quyết định hình thành, phát triển đường lối cách mạng độc lập, tự chủ của Đảng.
Đồng chí Lê Duẩn chủ trì cuộc họp mở rộng, đợt 2 (từ ngày 18-12-1974 đến ngày 7-1-1975) của Bộ Chính trị, quyết định mở cuộc Tổng tiến công và nổi dậy mùa Xuân năm 1975 - Ảnh: TTXVN
Đồng chí Lê Duẩn chủ trì cuộc họp mở rộng, đợt 2 (từ ngày 18-12-1974 đến ngày 7-1-1975) của Bộ Chính trị, quyết định mở cuộc Tổng tiến công và nổi dậy mùa Xuân năm 1975 - Ảnh: TTXVN
             1. Cuộc đời hoạt động cách mạng kiên cường - nền tảng hình thành tư duy chiến lược
.............Sinh ra trên vùng đất Quảng Trị giàu truyền thống yêu nước, đồng chí Lê Duẩn sớm được hun đúc tinh thần đấu tranh chống áp bức, bất công và khát vọng độc lập dân tộc. Việc gia nhập Hội Việt Nam Cách mạng Thanh niên (1928), trở thành đảng viên của Đảng Cộng sản Đông Dương (1930) không chỉ là bước chuyển về tổ chức mà còn là sự xác lập dứt khoát về lập trường tư tưởng – lựa chọn con đường cách mạng vô sản như một tất yếu lịch sử. Đồng chí tiêu biểu cho lớp chiến sĩ cộng sản đầu tiên – những người “thuộc lớp cận vệ đầu tiên của Đảng”, kiên định lý tưởng, sẵn sàng hiến dâng trọn đời cho sự nghiệp giải phóng dân tộc và chủ nghĩa xã hội (1). Từ điểm xuất phát đó, một phong cách tư duy đặc trưng dần hình thành: tư duy gắn chặt giữa lý luận với thực tiễn, kiên định về mục tiêu nhưng luôn linh hoạt trong hành động.
.............Giai đoạn bị thực dân Pháp bắt giam từ năm 1931, chịu án tù dài hạn và bị đày qua nhiều nhà tù như Sơn La, Côn Đảo…, không chỉ là thử thách khắc nghiệt mà còn là môi trường rèn luyện bản lĩnh chính trị ở tầm cao. Điều đáng chú ý không chỉ là tinh thần kiên trung, bất khuất, mà nổi bật hơn là năng lực tổ chức, lãnh đạo trong điều kiện đặc biệt. Đồng chí cùng các chiến sĩ cách mạng đã biến nhà tù thành nơi truyền bá chủ nghĩa Mác - Lênin, tổ chức học tập lý luận, củng cố niềm tin và ý chí cách mạng. Thực tiễn đó phản ánh rõ một phẩm chất mang tính phương pháp luận: luôn chủ động chuyển hóa hoàn cảnh bất lợi thành điều kiện phát triển lực lượng và nâng cao nhận thức. Đây chính là nền tảng quan trọng cho sự hình thành tư duy chiến lược - tư duy không tách rời thực tiễn, mà được tôi luyện, kiểm nghiệm và phát triển từ chính thực tiễn.
.............Sau khi được trả tự do năm 1936, trong bối cảnh tình hình trong nước và thế giới có nhiều biến động, đồng chí nhanh chóng tham gia khôi phục phong trào cách mạng, đặc biệt ở Trung Kỳ. Trên cương vị Bí thư Xứ ủy Trung Kỳ (1938) và sau đó là Ủy viên Ban Thường vụ Trung ương Đảng (1939), đồng chí thể hiện rõ năng lực nắm bắt tình hình và tổ chức phong trào trong điều kiện chính trị phức tạp. Tại Hội nghị Trung ương 6 (11-1939), đồng chí cùng Trung ương Đảng tham gia quyết định chuyển hướng chiến lược – từ đấu tranh dân chủ sang đặt nhiệm vụ giải phóng dân tộc lên hàng đầu. Đây là bước ngoặt có ý nghĩa lịch sử, phản ánh sự nhạy bén trong nhận diện mâu thuẫn chủ yếu của xã hội thuộc địa, đồng thời thể hiện rõ năng lực dự báo và tư duy chiến lược dựa trên phân tích thực tiễn (1).
.............Trong giai đoạn 1946–1954 và đặc biệt là thời kỳ 1954-1957 tại miền Nam, tư duy lý luận và năng lực lãnh đạo của đồng chí phát triển lên một tầm cao mới. Trước sự đàn áp khốc liệt của kẻ thù, khi tổ chức đảng bị tổn thất nặng nề, đồng chí vẫn kiên trì bám dân, bám cơ sở, trực tiếp lãnh đạo phong trào cách mạng. Từ thực tiễn sinh động đó, đồng chí từng bước tổng kết, khái quát thành những luận điểm có giá trị lý luận sâu sắc, tiêu biểu là “Đề cương cách mạng miền Nam”. Giá trị nổi bật của văn kiện này không chỉ ở việc xác định con đường đấu tranh đúng đắn, mà quan trọng hơn là khẳng định một nguyên lý phương pháp luận cơ bản: cách mạng phải dựa vào sức mạnh của quần chúng nhân dân, phát huy đại đoàn kết toàn dân tộc và kiên định mục tiêu độc lập dân tộc gắn liền với chủ nghĩa xã hội. Như đồng chí đã chỉ rõ, thực chất của việc xây dựng Mặt trận dân tộc thống nhất là “bố trí lực lượng các giai cấp, các tầng lớp xã hội… để đánh bại kẻ thù của cách mạng” (2). Luận điểm “Ngoài con đường cách mạng không có con đường nào khác” là sự kết tinh của nhận thức lý luận được kiểm nghiệm qua thực tiễn đấu tranh lâu dài, khẳng định tính tất yếu của con đường cách mạng trong điều kiện lịch sử cụ thể của Việt Nam (1).
.............Từ năm 1960, trên cương vị người đứng đầu Đảng, đồng chí Lê Duẩn giữ vai trò trung tâm trong hoạch định và tổ chức thực hiện đường lối chiến lược của cách mạng Việt Nam. Trong bối cảnh đất nước đồng thời thực hiện hai nhiệm vụ chiến lược và phải đối đầu với một đối phương có tiềm lực vượt trội, tư duy lãnh đạo của đồng chí thể hiện rõ ở tầm nhìn độc lập, tự chủ, khả năng phân tích so sánh lực lượng và quy tụ trí tuệ tập thể. Trên cơ sở đó, đồng chí cùng Bộ Chính trị đề ra những chủ trương mang tính bước ngoặt, đặc biệt trong giai đoạn cuối của cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước. Những chỉ đạo như “nắm vững thời cơ lịch sử… đánh những trận quyết định” hay “gấp rút chuẩn bị mọi mặt để kết thúc thắng lợi cuộc chiến tranh cứu nước” (3) không chỉ thể hiện quyết tâm chính trị mà còn phản ánh rõ tư duy chiến lược sắc bén, kết hợp chặt chẽ giữa kiên định mục tiêu lâu dài với linh hoạt trong sách lược. Đỉnh cao của tư duy và bản lĩnh lãnh đạo đó được thể hiện trong việc chỉ đạo cuộc Tổng tiến công và nổi dậy mùa Xuân năm 1975. Việc kịp thời chuyển từ kế hoạch chiến lược dài hạn sang kế hoạch thời cơ, với tinh thần “thần tốc, táo bạo, bất ngờ”, đã thể hiện khả năng nắm bắt thời cơ lịch sử ở trình độ cao. Như đánh giá của Đại tướng Võ Nguyên Giáp, đó là biểu hiện của “trình độ cao phương châm tích cực chủ động và cơ động linh hoạt” (4). Thắng lợi của Đại thắng mùa Xuân năm 1975 không chỉ là kết quả của sức mạnh tổng hợp toàn dân tộc, mà còn là minh chứng sinh động cho tầm vóc tư duy chiến lược và năng lực lãnh đạo của đồng chí Lê Duẩn.
.............Có thể khẳng định, cuộc đời hoạt động cách mạng của đồng chí là một quá trình phát triển liên tục, trong đó lý luận và thực tiễn luôn gắn bó chặt chẽ, bổ sung và nâng đỡ lẫn nhau. Chính sự thống nhất biện chứng giữa kiên định và sáng tạo, giữa bản lĩnh cá nhân và trí tuệ tập thể đã tạo nên tầm vóc của một nhà lãnh đạo chiến lược, người có đóng góp to lớn, mang ý nghĩa quyết định đối với sự nghiệp giải phóng dân tộc và thống nhất đất nước Việt Nam trong thế kỷ XX.
.............2. Tầm vóc tư duy chiến lược và những đóng góp có ý nghĩa quyết định đối với sự phát triển đường lối cách mạng Việt Nam
.............Một là, định hình và phát triển đường lối cách mạng độc lập, tự chủ trên cơ sở phương pháp luận khoa học. Đóng góp nổi bật của đồng chí Lê Duẩn không chỉ ở việc xác lập các chủ trương lớn mà còn ở cách tiếp cận mang tính phương pháp luận: luôn xuất phát từ thực tiễn Việt Nam, vận dụng sáng tạo chủ nghĩa Mác - Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh. Tại Đại hội III của Đảng (1960), việc xác định đồng thời hai chiến lược cách mạng - xây dựng chủ nghĩa xã hội ở miền Bắc và tiếp tục cuộc cách mạng dân tộc dân chủ nhân dân ở miền Nam đã thể hiện bước phát triển đột phá về tư duy. Quan điểm này giải quyết sáng tạo mối quan hệ giữa hai nhiệm vụ chiến lược trong cùng một chỉnh thể thống nhất, qua đó huy động tối đa nguồn lực của cả nước, tạo thế và lực cho cách mạng phát triển bền vững. Giá trị cốt lõi của đóng góp này được thể hiện ở chỗ khẳng định con đường phát triển độc lập, không rập khuôn mô hình bên ngoài, đồng thời mở ra khả năng vận dụng linh hoạt trong các giai đoạn lịch sử khác nhau.
.............Hai là, phát triển và nâng tầm nghệ thuật lãnh đạo chiến tranh nhân dân trong thời đại mới. .............Trong lãnh đạo kháng chiến chống Mỹ, cứu nước, đồng chí đã đưa chiến tranh nhân dân từ một quan niệm truyền thống trở thành một hệ thống chiến lược tổng hợp, trong đó các mặt trận chính trị, quân sự, ngoại giao và tư tưởng được tổ chức chặt chẽ, hỗ trợ lẫn nhau. Tư duy này không chỉ tạo nên sức mạnh tổng hợp của toàn dân tộc mà còn bảo đảm tính chủ động chiến lược trong mọi tình huống. Điểm đặc sắc là khả năng xử lý linh hoạt mối quan hệ giữa “thế”, “lực” và “thời cơ”, từ đó đưa ra các quyết sách kịp thời, chính xác. Thực tiễn Đại thắng mùa Xuân năm 1975 là minh chứng điển hình cho bản lĩnh và tầm nhìn chiến lược đó. Đánh giá về vai trò này, nhiều công trình nghiên cứu khẳng định đây là đóng góp tiêu biểu nhất, thể hiện rõ nét tư duy sáng tạo của đồng chí trong điều kiện chiến tranh hiện đại.
.............Ba là, bổ sung và phát triển lý luận về xây dựng Đảng và hệ thống chính trị. Trên phương diện lý luận, đồng chí Lê Duẩn đặc biệt coi trọng vai trò của Đảng như nhân tố quyết định mọi thắng lợi của cách mạng. Điểm nổi bật trong tư duy của đồng chí là nhận thức sâu sắc về mối quan hệ giữa Đảng với nhân dân, coi đó là nền tảng của tính chính danh và sức mạnh lãnh đạo. Đồng chí nhấn mạnh yêu cầu xây dựng Đảng vững mạnh về chính trị, tư tưởng và tổ chức; thực hiện nghiêm nguyên tắc tập trung dân chủ; kiên quyết chống quan liêu, xa rời quần chúng. Những quan điểm này không chỉ có giá trị trong bối cảnh chiến tranh mà còn mang ý nghĩa định hướng lâu dài cho công tác xây dựng, chỉnh đốn Đảng trong kỷ nguyên mới của dân tộc Việt Nam.
.............Bốn là, phát triển tư duy chiến lược về đại đoàn kết toàn dân tộc và phát huy nguồn lực con người. Một trong những đóng góp có chiều sâu lý luận của đồng chí là việc xác lập và phát triển quan điểm về đại đoàn kết toàn dân tộc như một chiến lược lâu dài, nhất quán của cách mạng Việt Nam. Từ thực tiễn miền Nam, đồng chí khẳng định việc xây dựng mặt trận dân tộc thống nhất không chỉ là giải pháp tình thế mà là điều kiện quyết định để tổ chức và phát huy sức mạnh toàn xã hội. Đồng chí đồng thời nhấn mạnh vai trò của trí thức, đề cao chính sách trọng dụng nhân tài, coi đây là nguồn lực quan trọng trong cả chiến tranh và hòa bình. Tư duy này có giá trị đặc biệt trong bối cảnh hiện nay, khi phát triển đất nước ngày càng phụ thuộc vào chất lượng nguồn nhân lực và khả năng huy động trí tuệ xã hội.
.............Năm là, đặt nền móng tư duy chiến lược cho sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc sau năm 1975. Sau khi đất nước thống nhất, đồng chí tiếp tục cùng Trung ương Đảng lãnh đạo công cuộc xây dựng chủ nghĩa xã hội trong điều kiện mới. Dù phải đối mặt với nhiều khó khăn khách quan, những định hướng chiến lược về phát triển kinh tế, củng cố quốc phòng - an ninh, xây dựng hệ thống chính trị vẫn mang giá trị nền tảng. Đặc biệt, tư duy về công nghiệp hóa, về vai trò của khoa học - kỹ thuật và về sự cần thiết phải đổi mới phương thức lãnh đạo đã góp phần chuẩn bị tiền đề cho công cuộc đổi mới sau này. Có thể khẳng định rẳng sự sáng suốt của đồng chí thể hiện rõ nhất ở khả năng xử lý những bước ngoặt lịch sử và những tình huống phức tạp, qua đó giữ vững định hướng phát triển của cách mạng.
Tổng Bí thư Lê Duẩn với nhân dân huyện Đức Thọ, tỉnh Nghệ Tĩnh (ngày 22-4-1979)_Ảnh: TTXVN
.............Kỷ niệm 119 năm Ngày sinh đồng chí Lê Duẩn là dịp để chúng ta tiếp tục khẳng định và làm sâu sắc hơn giá trị bền vững trong di sản tư tưởng, lý luận và thực tiễn mà đồng chí để lại; qua đó nhận thức đầy đủ hơn về tầm vóc của một nhà lãnh đạo chiến lược, người đã có những đóng góp đặc biệt quan trọng đối với sự nghiệp cách mạng của Đảng và dân tộc. Việc học tập, vận dụng những giá trị đó cần được triển khai một cách nghiêm túc, sáng tạo, gắn chặt với nhiệm vụ cụ thể của từng cơ quan, đơn vị. Đối với Trường Chính trị tỉnh Lai Châu, tinh thần ấy được cụ thể hóa bằng quyết tâm chính trị cao của toàn thể giảng viên, viên chức và người lao động trong thực hiện mục tiêu xây dựng nhà trường đạt chuẩn mức 1 vào năm 2026. Trọng tâm là đổi mới nội dung, phương pháp giảng dạy theo hướng bám sát thực tiễn địa phương; đẩy mạnh nghiên cứu khoa học, tổng kết thực tiễn; chuẩn hóa chương trình, giáo trình; xây dựng môi trường học thuật kỷ cương, chuẩn mực. Mỗi cá nhân, mỗi đơn vị được xác định rõ nhiệm vụ, rõ trách nhiệm, rõ tiến độ và rõ kết quả, bảo đảm mọi hoạt động đều có sản phẩm cụ thể, có thể kiểm chứng. Đó chính là cách thiết thực nhất để kế thừa và phát huy di sản của Tổng Bí thư Lê Duẩn, đồng thời khẳng định vai trò, vị thế của Trường Chính trị tỉnh Lai Châu trong đào tạo, bồi dưỡng cán bộ, đáp ứng yêu cầu phát triển của tỉnh trong giai đoạn mới.
.............* Tài liệu trích dẫn:
.............1. Lê Doãn Tá: Tổng Bí thư Lê Duẩn - Nhà lãnh đạo kiệt xuất của Đảng và cách mạng Việt Nam, https://www.tapchicongsan.org.vn, 2022.
.............2. Lê Duẩn: Toàn tập, t.1, Nxb Chính trị quốc gia Sự thật, Hà Nội, 2007.
.............3. Lê Duẩn: Thư vào Nam, Nxb Sự thật, Hà Nội, 1985.
.............4. Võ Nguyên Giáp: Lê Duẩn - Một nhà lãnh đạo lỗi lạc, một tư duy sáng tạo lớn của cách mạng Việt Nam, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội, 2002.
.............* Tài liệu tham khảo:
.............1. Đảng Cộng sản Việt Nam: Văn kiện Đảng toàn tập, tập 21, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội, 2002.
.............2. Đảng Cộng sản Việt Nam: Văn kiện Đảng toàn tập, tập 47, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội, 2006.
.............3. Nguyễn Phú Trọng: Lời tựa, in trong sách Lê Duẩn - một tư duy sáng tạo lớn, Nxb Chính trị quốc gia Sự thật, Hà Nội, 2017.
 

Tác giả: ThS. Nguyễn Văn Đông - Phó Trưởng Khoa Xây dựng Đảng

Tổng số điểm của bài viết là: 0 trong 0 đánh giá

Học tập
Bảo vệ nền tảng tư tưởng của đảng
hcma.vn
laichau.dcs.vn
laichau.gov.vn
https://hcma1.hcma.vn/
Liên kết website
  • Đang truy cập74
  • Hôm nay18,699
  • Tháng hiện tại137,579
  • Tổng lượt truy cập16,617,987
Bạn đã không sử dụng Site, Bấm vào đây để duy trì trạng thái đăng nhập. Thời gian chờ: 60 giây
top
down