Văn kiện Đại hội XIII của Đảng xác định nhiệm vụ xây dựng “nền hành chính dân chủ, pháp quyền, chuyên nghiệp, hiện đại, trong sạch, vững mạnh, công khai, minh bạch, phục vụ Nhân dân” (1). Kế thừa và phát triển quan điểm đó, Văn kiện Đại hội XIV tiếp tục nhấn mạnh yêu cầu “Xây dựng hệ thống quản lý nhà nước, quản trị quốc gia hiện đại, hiệu quả, phục vụ và kiến tạo phát triển” (2). Những định hướng này thể hiện bước phát triển mới trong tư duy lãnh đạo của Đảng, từ quản lý hành chính đơn thuần sang quản trị hiện đại, lấy người dân làm trung tâm, đề cao vai trò phục vụ, đồng hành và kiến tạo phát triển của chính quyền các cấp. Ở địa phương, Văn kiện Đại hội XV Đảng bộ tỉnh Lai Châu xác định một trong những nhiệm vụ trọng tâm là “nâng cao chất lượng hoạt động bộ máy chính quyền địa phương 2 cấp đảm bảo hiệu năng, hiệu lực, hiệu quả phục vụ Nhân dân” (3). Đây là cơ sở chính trị quan trọng để các địa phương trong tỉnh tiếp tục đổi mới phương thức lãnh đạo, quản lý và nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ, công chức theo hướng chuyên nghiệp, trách nhiệm và phục vụ Nhân dân.

Quan điểm nhất quán của Đảng ta là xây dựng nền hành chính phục vụ Nhân dân, lấy sự hài lòng của người dân làm thước đo hiệu quả hoạt động của cơ quan nhà nước. Từ Nghị quyết Đại hội XIII đến Văn kiện Đại hội XIV của Đảng đều nhấn mạnh yêu cầu chuyển mạnh từ tư duy quản lý sang tư duy quản trị phát triển, phát huy vai trò kiến tạo của chính quyền các cấp. Đây là cơ sở chính trị quan trọng định hướng quá trình đổi mới phương thức quản lý của chính quyền cấp xã trong giai đoạn hiện nay.

Trong những năm gần đây, quán triệt và triển khai các chủ trương, định hướng của Đảng, của tỉnh về xây dựng nền hành chính phục vụ, chính quyền kiến tạo phát triển, xã Tả Lèng đã từng bước đổi mới phương thức quản lý theo hướng quản trị phục vụ phát triển, lấy người dân làm trung tâm. Quá trình này đã tạo ra những chuyển biến tích cực trong nhận thức, tư duy quản lý, phương pháp làm việc và tinh thần trách nhiệm của đội ngũ cán bộ, công chức xã. Từ cách tiếp cận thiên về thực hiện chức năng quản lý hành chính, đội ngũ cán bộ, công chức từng bước nâng cao ý thức phục vụ Nhân dân, chú trọng đồng hành, hỗ trợ và tạo điều kiện thuận lợi cho người dân phát triển. Những chuyển biến đó không chỉ góp phần nâng cao chất lượng hoạt động của chính quyền cơ sở mà còn tạo động lực thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội, củng cố niềm tin của Nhân dân đối với cấp ủy, chính quyền địa phương.

Trong quá trình thực hiện đổi mới phương thức quản lý của chính quyền cấp xã theo hướng quản trị phục vụ phát triển, nhận thức và tư duy quản lý của đội ngũ cán bộ, công chức xã đã có những chuyển biến tích cực. Kết quả điều tra xã hội học cho thấy 68,3% cán bộ được khảo sát đánh giá tốt về nhận thức đối với vai trò phục vụ Nhân dân; 65% đánh giá tốt đối với mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội; 63,3% đánh giá tốt đối với quan điểm lấy người dân làm trung tâm và 61,7% đánh giá tốt về nhận thức đối với yêu cầu đổi mới phương thức quản lý. Đáng chú ý, có tới 58,3% cán bộ đánh giá tốt và 31,7% đánh giá khá đối với nhận thức về chuyển đổi từ mô hình quản lý hành chính sang mô hình quản trị phục vụ phát triển (4). Điều đó cho thấy phần lớn đội ngũ cán bộ xã đã từng bước thay đổi tư duy từ thực hiện chức năng quản lý đơn thuần sang tư duy phục vụ, đồng hành và tạo điều kiện cho người dân phát triển.

Sự đổi mới trong nhận thức đã tạo nền tảng cho những chuyển biến tích cực trong phương thức điều hành và thực thi công vụ. Đội ngũ cán bộ, công chức xã ngày càng chú trọng nâng cao tính chủ động, trách nhiệm và hiệu quả trong giải quyết công việc. Kết quả khảo sát cho thấy tiêu chí phân công nhiệm vụ rõ ràng đạt tỷ lệ đánh giá tốt cao nhất với 68,3%; các tiêu chí chủ động thực hiện nhiệm vụ, phối hợp giữa các bộ phận và xử lý kịp thời các vấn đề phát sinh đều đạt tỷ lệ đánh giá tốt từ 56,7% đến 60% (5). Điều này phản ánh sự chuyển biến từ phương thức làm việc mang tính hành chính, thụ động sang phương thức quản lý linh hoạt, đề cao trách nhiệm cá nhân và hiệu quả thực hiện nhiệm vụ.

Tinh thần phục vụ Nhân dân cũng được thể hiện ngày càng rõ nét trong hoạt động cung ứng dịch vụ công và giải quyết thủ tục hành chính. Theo bảng phụ lục Báo cáo điều tra xã hội học tại xã Tả Lèng ghi nhận, đánh giá của đội ngũ cán bộ, tiêu chí thái độ phục vụ đạt tỷ lệ đánh giá tốt cao nhất trong nhóm tiêu chí về chất lượng dịch vụ công với 66,7%. Từ phía người dân, kết quả khảo sát cho thấy 84% hồ sơ được giải quyết đúng thời hạn và 3% được giải quyết trước thời hạn; không có trường hợp nào phản ánh tình trạng thường xuyên giải quyết hồ sơ chậm trễ. Đặc biệt, tỷ lệ người dân hài lòng đối với việc giải quyết thủ tục hành chính của chính quyền xã đạt tới 99%. Kết quả trên cho thấy những chuyển biến tích cực trong tinh thần trách nhiệm, thái độ phục vụ và định hướng lấy người dân làm trung tâm trong thực thi công vụ của đội ngũ cán bộ, công chức xã.

Không chỉ dừng lại ở việc giải quyết các công việc hành chính, đội ngũ cán bộ xã Tả Lèng còn từng bước phát huy vai trò đồng hành cùng người dân trong phát triển kinh tế - xã hội. Kết quả điều tra xã hội học cho thấy 55,7% cán bộ đánh giá tốt đối với khả năng tháo gỡ khó khăn thực tế cho người dân; 53,3% đánh giá tốt về hỗ trợ người dân tiếp cận các nguồn lực phát triển; 50% đánh giá tốt về đồng hành với người dân trong sản xuất, kinh doanh. Đặc biệt, có tới 93% người dân được khảo sát cho rằng chính quyền xã giải quyết các kiến nghị theo hướng hỗ trợ phát triển, tháo gỡ khó khăn thay vì chỉ thực hiện các biện pháp quản lý hành chính đơn thuần. Điều này cho thấy chính quyền xã đã từng bước thực hiện tốt hơn vai trò hỗ trợ, kết nối và kiến tạo môi trường thuận lợi cho phát triển địa phương.

Bên cạnh đó, công tác công khai, minh bạch và trách nhiệm giải trình tiếp tục được tăng cường. Có 63,3% cán bộ đánh giá tốt đối với việc chủ động cung cấp thông tin và 61,7% đánh giá tốt về công khai thông tin đến người dân. Về phía người dân, 96% cho rằng các thông tin liên quan đến hoạt động của chính quyền được công khai rõ ràng hoặc rất rõ ràng; 99% đánh giá chính quyền có tiếp thu các ý kiến góp ý của người dân; 100% đánh giá người đứng đầu thực hiện trách nhiệm giải trình ở mức tương đối đầy đủ hoặc đầy đủ, minh bạch (6). Những kết quả này phản ánh sự chuyển biến tích cực trong xây dựng chính quyền công khai, minh bạch và gần dân, góp phần nâng cao mức độ tin cậy của Nhân dân đối với chính quyền cơ sở.

Tuy nhiên, kết quả khảo sát cũng cho thấy một số nội dung cần tiếp tục được quan tâm trong thời gian tới. Năng lực đổi mới sáng tạo và khả năng thích ứng với yêu cầu quản trị hiện đại của một bộ phận cán bộ chưa thật sự đồng đều. Tiêu chí chủ động đề xuất sáng kiến mới chỉ có 41,7% đánh giá mức tốt, trong khi khả năng điều hành linh hoạt đạt 48,3%. Đây là nhóm tiêu chí có kết quả thấp nhất trong khảo sát, phản ánh yêu cầu tiếp tục nâng cao năng lực đổi mới, tư duy kiến tạo phát triển và khả năng ứng dụng các phương pháp quản lý hiện đại của đội ngũ cán bộ xã trong bối cảnh chuyển đổi số và yêu cầu phát triển ngày càng cao hiện nay.

Những hạn chế trên xuất phát từ cả nguyên nhân khách quan và chủ quan. Về khách quan, Tả Lèng là địa bàn vùng cao còn nhiều khó khăn, điều kiện kinh tế - xã hội chưa phát triển đồng đều; nguồn lực dành cho đầu tư hạ tầng công nghệ, đào tạo nguồn nhân lực và triển khai các mô hình quản trị hiện đại còn hạn chế; khả năng tiếp cận công nghệ số của một bộ phận người dân còn hạn chế, ảnh hưởng đến quá trình triển khai các dịch vụ công trực tuyến và các phương thức quản trị hiện đại. Đồng thời, khối lượng công việc ngày càng lớn trong khi số lượng cán bộ, công chức không tăng tương ứng đã tạo áp lực đáng kể đối với quá trình thực thi nhiệm vụ.

Về chủ quan, một bộ phận cán bộ vẫn còn chịu ảnh hưởng của tư duy quản lý hành chính truyền thống, chưa thực sự chuyển mạnh sang tư duy phục vụ và kiến tạo phát triển. Công tác đào tạo, bồi dưỡng kỹ năng quản trị hiện đại, kỹ năng số, kỹ năng phát hiện và giải quyết các vấn đề phát triển địa phương tuy đã được quan tâm nhưng chưa đáp ứng đầy đủ yêu cầu thực tiễn. Việc tổng kết thực tiễn, phát hiện và nhân rộng các sáng kiến, mô hình hiệu quả còn chưa thường xuyên, dẫn đến động lực đổi mới ở một số cán bộ chưa thật sự rõ nét.

Từ thực tiễn đó, để tiếp tục phát huy những kết quả đã đạt được, xã Tả Lèng cần tập trung thực hiện đồng bộ một số giải pháp trọng tâm:

Trước hết, tiếp tục đổi mới mạnh mẽ tư duy quản lý của đội ngũ cán bộ, công chức theo hướng kiến tạo phát triển, lấy người dân làm trung tâm và lấy sự hài lòng của Nhân dân làm thước đo đánh giá hiệu quả công vụ. Mỗi cán bộ cần nhận thức rõ vai trò của mình không chỉ là người thực thi công vụ mà còn là người hỗ trợ, đồng hành và tạo điều kiện thuận lợi cho người dân phát triển.

Thứ hai, cần tăng cường đào tạo, bồi dưỡng kiến thức quản trị hiện đại, kỹ năng lãnh đạo, điều hành, kỹ năng giải quyết vấn đề và năng lực đổi mới sáng tạo cho đội ngũ cán bộ. Đặc biệt, cần chú trọng nâng cao năng lực số, kỹ năng ứng dụng công nghệ thông tin và khai thác dữ liệu phục vụ quản lý, đáp ứng yêu cầu xây dựng chính quyền số trong giai đoạn hiện nay.

Thứ ba, cần tập trung nâng cao năng lực quản trị hiện đại của đội ngũ cán bộ, công chức, nhất là năng lực đổi mới sáng tạo và khả năng thích ứng với yêu cầu phát triển trong giai đoạn mới. Trọng tâm là tăng cường bồi dưỡng kỹ năng phát hiện vấn đề từ thực tiễn, kỹ năng đề xuất sáng kiến, xây dựng và tổ chức thực hiện các giải pháp đổi mới trong quản lý, điều hành ở cơ sở. Đồng thời, chú trọng nâng cao năng lực điều hành linh hoạt, khả năng xử lý tình huống phát sinh, giải quyết hiệu quả những vấn đề thực tiễn đặt ra trong quá trình phát triển kinh tế - xã hội và phục vụ Nhân dân.

Thứ tư, cần tiếp tục hoàn thiện cơ chế đánh giá cán bộ, công chức theo hướng lấy kết quả thực hiện nhiệm vụ, chất lượng phục vụ và mức độ hài lòng của người dân làm một trong những tiêu chí quan trọng để đánh giá, xếp loại, quy hoạch và sử dụng cán bộ. Đây vừa là động lực thúc đẩy đổi mới, vừa góp phần xây dựng đội ngũ cán bộ thực sự gần dân, trọng dân và có trách nhiệm với Nhân dân.

Thứ năm, đẩy mạnh chuyển đổi số trong hoạt động của chính quyền xã theo hướng ứng dụng hiệu quả dữ liệu số trong quản lý, điều hành, cung cấp dịch vụ công và tương tác với người dân; từng bước hình thành môi trường làm việc hiện đại, minh bạch, nâng cao chất lượng phục vụ và hiệu quả quản trị địa phương, đáp ứng yêu cầu xây dựng chính quyền số trong giai đoạn hiện nay.

Thứ sáu, tiếp tục phát huy vai trò nêu gương của người đứng đầu trong đổi mới tư duy, phong cách lãnh đạo và tinh thần trách nhiệm. Người đứng đầu phải thực sự là trung tâm đoàn kết, là hạt nhân thúc đẩy đổi mới, dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm vì lợi ích chung và sự phát triển của địa phương. Đồng thời, tiếp tục tăng cường đối thoại, lắng nghe ý kiến của Nhân dân, kịp thời giải quyết những vấn đề phát sinh từ cơ sở, tạo điều kiện để người dân tham gia nhiều hơn vào quá trình quản lý và giám sát hoạt động của chính quyền.

Thực tiễn khảo sát tại xã Tả Lèng cho thấy quá trình đổi mới phương thức quản lý theo hướng quản trị phục vụ phát triển đã góp phần tạo chuyển biến tích cực trong nhận thức, tinh thần trách nhiệm và chất lượng phục vụ của đội ngũ cán bộ, công chức. Những kết quả đạt được là cơ sở quan trọng để địa phương tiếp tục nâng cao hiệu lực, hiệu quả hoạt động của chính quyền cơ sở, xây dựng nền hành chính phục vụ, công khai, minh bạch, lấy người dân làm trung tâm; qua đó góp phần thực hiện thắng lợi các mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội, củng cố niềm tin của Nhân dân đối với Đảng và chính quyền địa phương.

Tài liệu trích dẫn:

(1) Đảng Cộng sản Việt Nam (2021), Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIII, tập I, Nxb Chính trị quốc gia Sự thật, Hà Nội, tr.176.

(2) Đảng Cộng sản Việt Nam (2026), Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV, Nxb Chính trị quốc gia Sự thật, Hà Nội, tr.43.

(3) Đảng bộ tỉnh Lai Châu (2025), Văn kiện Đại hội đại biểu Đảng bộ tỉnh Lai Châu lần thứ XV, nhiệm kỳ 2025–2030, Báo cáo chính trị, tr.25.

(4), (5), (6) Nhóm nghiên cứu Đề tài khoa học cấp cơ sở, Trường chính trị tỉnh Lai Châu “Đổi mới phương thức quản lý của chính quyền cấp xã theo hướng quản trị phục vụ phát triển từ thực tiễn xã Tả Lèng, tỉnh Lai Châu” (2026), Báo cáo điều tra xã hội học, tr.4,5,8.