Thực hiện Nghị quyết số 18-NQ/TW ngày 25/10/2017 của Ban Chấp hành Trung ương khóa XII về tiếp tục đổi mới, sắp xếp tổ chức bộ máy của hệ thống chính trị tinh gọn, hoạt động hiệu lực, hiệu quả và các kết luận của Trung ương về tiếp tục sắp xếp đơn vị hành chính, xây dựng chính quyền địa phương hai cấp, các địa phương trong cả nước đã triển khai đồng bộ việc sắp xếp tổ chức bộ máy, cơ cấu lại đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức. Quá trình này đặt ra yêu cầu đổi mới công tác quản lý cán bộ, công chức phù hợp với tổ chức bộ máy và phương thức quản trị mới của chính quyền địa phương.

Tại tỉnh Lai Châu, việc vận hành chính quyền địa phương hai cấp từ ngày 01/7/2025 đã tạo nhiều chuyển biến trong tổ chức bộ máy và công tác cán bộ. Bộ máy từng bước được kiện toàn theo hướng tinh gọn, đội ngũ cán bộ, công chức được sắp xếp phù hợp hơn với yêu cầu nhiệm vụ. Kết quả sơ kết sau một năm vận hành là cơ sở thực tiễn quan trọng để đánh giá những chuyển biến trong công tác quản lý cán bộ, công chức và làm rõ yêu cầu tiếp tục đổi mới công tác này trong giai đoạn hiện nay.

1. Những chuyển biến trong công tác quản lý cán bộ, công chức sau 01 năm vận hành chính quyền địa phương hai cấp ở tỉnh Lai Châu

Thứ nhất, sắp xếp tổ chức bộ máy gắn với tinh giản biên chế và cơ cấu lại đội ngũ cán bộ, công chức

Sau 01 năm vận hành chính quyền địa phương hai cấp, tỉnh Lai Châu đã thực hiện đồng bộ việc sắp xếp tổ chức bộ máy, tạo nền tảng quan trọng cho đổi mới công tác quản lý cán bộ, công chức theo hướng tinh gọn, hiệu quả. Toàn tỉnh giảm 14 cơ quan, đơn vị cấp tỉnh; kết thúc hoạt động của 08 đơn vị hành chính cấp huyện; sắp xếp từ 106 đơn vị hành chính cấp xã xuống còn 38 xã, phường (1), đồng thời tiếp tục rà soát, kiện toàn tổ chức bên trong theo hướng giảm đầu mối trung gian, khắc phục tình trạng chồng chéo về chức năng, nhiệm vụ. Những kết quả này góp phần từng bước hoàn thiện tổ chức bộ máy, nâng cao hiệu lực, hiệu quả hoạt động của hệ thống chính trị và chính quyền địa phương.

Gắn với quá trình sắp xếp tổ chức bộ máy, tỉnh đã thực hiện tinh giản biên chế và cơ cấu lại đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức theo hướng nâng cao chất lượng. Đến tháng 5/2026, toàn tỉnh giảm 1.497 biên chế so với năm 2021; giải quyết chế độ, chính sách đối với 1.023 cán bộ, công chức, viên chức và người lao động chịu tác động từ việc sắp xếp tổ chức bộ máy. Cùng với đó, Ban Thường vụ Tỉnh ủy và Uỷ ban nhân dân tỉnh đã hoàn thành việc phê duyệt danh mục vị trí việc làm, bản mô tả công việc và khung năng lực đối với các cơ quan, đơn vị trong hệ thống chính trị; 18/18 cơ quan cấp tỉnh và 38/38 xã, phường đã hoàn thành xây dựng vị trí việc làm theo quy định (2). Những kết quả trên phản ánh rõ xu hướng chuyển từ phương thức quản lý cán bộ, công chức chủ yếu dựa trên biên chế và cơ cấu tổ chức sang quản lý theo vị trí việc làm, khung năng lực và kết quả thực thi công vụ. Đây là bước chuyển quan trọng trong tư duy quản lý cán bộ, công chức theo hướng hiện đại, lấy yêu cầu của vị trí việc làm làm trung tâm. Qua đó góp phần nâng cao hiệu quả sử dụng nguồn nhân lực công, khắc phục tình trạng bố trí cán bộ chưa thực sự phù hợp với yêu cầu nhiệm vụ.

Thứ hai, bố trí, sử dụng đội ngũ cán bộ, công chức trong điều kiện vận hành chính quyền địa phương hai cấp

Cùng với quá trình sắp xếp tổ chức bộ máy, tỉnh Lai Châu tập trung thực hiện đồng bộ công tác bố trí, sử dụng cán bộ, công chức nhằm bảo đảm bộ máy mới vận hành ổn định, thông suốt ngay từ những ngày đầu thực hiện mô hình chính quyền địa phương hai cấp. Hướng dẫn số 12-HD/TU của Ban Thường vụ Tỉnh ủy đã xác định rõ phương án bố trí cán bộ sau sắp xếp, trong đó phát huy vai trò nòng cốt của đội ngũ cán bộ lãnh đạo, quản lý cấp huyện và tăng cường cán bộ cấp tỉnh về cơ sở.

Sau sắp xếp, tỉnh đã bố trí 12.241 cán bộ, công chức, viên chức làm việc tại 38 xã, phường; trong đó khối đảng, đoàn thể có 596 người và khối chính quyền có 11.645 người. Đồng thời, 100% các chức danh lãnh đạo chủ chốt của 38/38 xã, phường được kiện toàn đầy đủ (3); nhiều sở, ngành thành lập tổ công tác hỗ trợ cơ sở và thực hiện biệt phái cán bộ, công chức đến những địa bàn còn thiếu nhân lực hoặc gặp khó khăn trong giai đoạn đầu vận hành bộ máy mới.

Việc bố trí 12.241 cán bộ, công chức, viên chức tại 38 xã, phường phản ánh quy mô điều chỉnh nhân sự rất lớn khi chuyển sang mô hình chính quyền địa phương hai cấp. Điều đó đòi hỏi công tác quản lý, sử dụng cán bộ phải gắn chặt hơn với vị trí việc làm, năng lực thực tiễn và kết quả thực hiện nhiệm vụ.

Thứ ba, đổi mới công tác đào tạo, bồi dưỡng và đánh giá cán bộ, công chức

Yêu cầu vận hành chính quyền địa phương hai cấp đặt ra đòi hỏi ngày càng cao đối với năng lực thực thi công vụ của đội ngũ cán bộ, công chức. Từ ngày 01/7/2025 đến ngày 26/5/2026, toàn tỉnh tổ chức 79 lớp tập huấn, bồi dưỡng với 11.710 lượt cán bộ, công chức, viên chức tham gia (4). Nội dung bồi dưỡng tập trung vào những lĩnh vực trực tiếp phục vụ hoạt động của bộ máy mới như quản lý nhà nước, chuyển đổi số, tài chính, đầu tư, đất đai, xây dựng, tư pháp và các kỹ năng nghiệp vụ chuyên ngành. Kết quả này phản ánh sự chuyển dịch trong công tác đào tạo, bồi dưỡng từ cách tiếp cận theo diện rộng sang tiếp cận theo yêu cầu của vị trí việc làm và năng lực thực thi công vụ. Đây là tiền đề quan trọng để nâng cao chất lượng nguồn nhân lực công, nhất là trong bối cảnh cấp xã đảm nhận nhiều nhiệm vụ hơn sau khi thực hiện chính quyền địa phương hai cấp.

Bên cạnh công tác đào tạo, bồi dưỡng, việc đánh giá cán bộ, công chức tiếp tục được đổi mới theo hướng thực chất, khách quan và gắn với kết quả thực hiện nhiệm vụ. Việc triển khai đánh giá, xếp loại theo quý đối với 1.804 cán bộ lãnh đạo, quản lý các cấp (5) cho thấy công tác đánh giá đang từng bước chuyển từ chú trọng quá trình sang chú trọng kết quả thực hiện nhiệm vụ. Đồng thời, trách nhiệm của người đứng đầu trong đánh giá, quản lý và sử dụng cán bộ ngày càng được đề cao, góp phần bảo đảm tính khách quan, thực chất và nâng cao hiệu quả quản lý đội ngũ cán bộ, công chức.

Từ những kết quả đạt được có thể khẳng định rằng, sau 01 năm vận hành chính quyền địa phương hai cấp, công tác quản lý cán bộ, công chức ở tỉnh Lai Châu đã có những chuyển biến rõ nét cả về tổ chức bộ máy, quản lý biên chế, bố trí sử dụng, đào tạo, bồi dưỡng và đánh giá cán bộ. Quá trình này phản ánh sự chuyển đổi từ phương thức quản lý cán bộ dựa chủ yếu vào cơ cấu tổ chức và biên chế sang quản lý theo vị trí việc làm, năng lực và kết quả thực thi công vụ. Đây vừa là kết quả bước đầu của quá trình đổi mới tổ chức bộ máy, vừa là cơ sở thực tiễn quan trọng để tiếp tục hoàn thiện công tác quản lý cán bộ, công chức đáp ứng yêu cầu xây dựng nền hành chính chuyên nghiệp, hiện đại, hoạt động hiệu năng, hiệu lực, hiệu quả trong giai đoạn mới.

2. Những yêu cầu đặt ra đối với công tác quản lý cán bộ, công chức từ thực tiễn vận hành chính quyền địa phương hai cấp ở tỉnh Lai Châu

Thứ nhất, tiếp tục hoàn thiện quản lý cán bộ, công chức theo vị trí việc làm

Thực tiễn vận hành chính quyền địa phương hai cấp cho thấy quản lý cán bộ, công chức theo vị trí việc làm ngày càng trở thành yêu cầu trung tâm trong công tác cán bộ. Khi tổ chức bộ máy được sắp xếp theo hướng tinh gọn, phạm vi nhiệm vụ của từng cơ quan, đơn vị và cá nhân được xác định rõ hơn, việc quản lý đội ngũ không thể tiếp tục chủ yếu dựa vào biên chế và cơ cấu tổ chức như trước đây.

Đối với tỉnh Lai Châu, yêu cầu này càng trở nên cấp thiết do địa bàn rộng, nhiều xã vùng sâu, vùng xa, biên giới; điều kiện phát triển kinh tế - xã hội giữa các địa phương còn khác nhau; yêu cầu chuyển đổi số và cải cách hành chính ngày càng cao. Điều đó đòi hỏi đội ngũ cán bộ, công chức phải có khả năng thích ứng nhanh với phương thức quản trị mới và yêu cầu phục vụ Nhân dân trong điều kiện mới.

Trong điều kiện nhiều nhiệm vụ được phân cấp, phân quyền mạnh hơn cho địa phương, nhất là cấp xã, công tác quản lý cán bộ, công chức cần được thực hiện trên cơ sở vị trí việc làm, chức trách, nhiệm vụ và yêu cầu năng lực của từng chức danh. Mỗi vị trí việc làm phải được xác định rõ trách nhiệm, quyền hạn, tiêu chuẩn năng lực và tiêu chí đánh giá, làm căn cứ cho tuyển dụng, bố trí, sử dụng, đào tạo, bồi dưỡng và đánh giá cán bộ, công chức. Đồng thời, cần tiếp tục hoàn thiện hệ thống vị trí việc làm theo hướng phù hợp với thực tiễn vận hành chính quyền địa phương hai cấp; thường xuyên rà soát, cập nhật chức năng, nhiệm vụ của từng cơ quan, đơn vị để điều chỉnh vị trí việc làm, khắc phục tình trạng bố trí cán bộ chưa thật sự phù hợp với yêu cầu công việc. Đây là yêu cầu quan trọng nhằm nâng cao hiệu quả sử dụng nguồn nhân lực công và bảo đảm bộ máy hoạt động thông suốt, hiệu quả.

Thứ hai, nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ, công chức đáp ứng yêu cầu quản trị địa phương trong điều kiện mới

Thực tiễn vận hành chính quyền địa phương hai cấp cho thấy yêu cầu đối với đội ngũ cán bộ, công chức ngày càng cao cả về năng lực chuyên môn, kỹ năng quản lý và khả năng thích ứng với sự thay đổi của môi trường công tác. Trong bối cảnh đó, nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ, công chức trở thành yêu cầu có tính khách quan và cấp thiết. Bên cạnh trình độ chuyên môn, nghiệp vụ, đội ngũ cán bộ, công chức cần được chú trọng phát triển năng lực quản trị, điều hành, kỹ năng xử lý tình huống phát sinh từ thực tiễn, kỹ năng giao tiếp, phục vụ Nhân dân và khả năng làm việc trong môi trường số. Đặc biệt, việc ứng dụng công nghệ thông tin, khai thác dữ liệu và sử dụng các nền tảng số trong thực thi công vụ cần trở thành yêu cầu phổ biến đối với cán bộ, công chức các cấp.

Mặt khác, cần tiếp tục thực hiện hiệu quả công tác điều động, luân chuyển, biệt phái và tăng cường cán bộ giữa các cấp nhằm phát huy tính liên thông trong công tác cán bộ, tạo môi trường rèn luyện thực tiễn, đồng thời khắc phục sự chênh lệch về chất lượng nguồn nhân lực giữa các địa phương, đơn vị. Đây cũng là giải pháp quan trọng để xây dựng đội ngũ cán bộ, công chức có bản lĩnh chính trị vững vàng, năng lực thực tiễn tốt và khả năng thích ứng với yêu cầu phát triển của địa phương trong giai đoạn mới.

Thứ ba, đổi mới đồng bộ công tác đào tạo, bồi dưỡng, đánh giá và sử dụng cán bộ, công chức

Việc vận hành chính quyền địa phương hai cấp đặt ra yêu cầu tiếp tục đổi mới công tác đào tạo, bồi dưỡng, đánh giá và sử dụng cán bộ, công chức theo hướng thực chất, gắn với hiệu quả thực thi công vụ. Yêu cầu này không chỉ nhằm nâng cao chất lượng đội ngũ mà còn là điều kiện bảo đảm bộ máy sau sắp xếp hoạt động ổn định, hiệu quả.

Đối với công tác đào tạo, bồi dưỡng, cần chuyển mạnh từ tiếp cận theo diện rộng sang tiếp cận theo nhu cầu của vị trí việc làm và yêu cầu nhiệm vụ thực tiễn. Nội dung đào tạo cần tập trung vào những kiến thức, kỹ năng trực tiếp phục vụ hoạt động công vụ như quản lý nhà nước, chuyển đổi số, quản lý tài chính công, quản lý đất đai, kỹ năng tham mưu, tổng hợp và xử lý tình huống phát sinh từ cơ sở.

Đối với công tác đánh giá cán bộ, công chức, cần tiếp tục đổi mới theo hướng lấy kết quả thực hiện nhiệm vụ làm thước đo chủ yếu. Việc đánh giá phải bảo đảm khách quan, công khai, minh bạch; gắn trách nhiệm của người đứng đầu với chất lượng đội ngũ thuộc phạm vi quản lý; đồng thời tăng cường đánh giá thường xuyên, đánh giá theo sản phẩm công việc và mức độ hoàn thành nhiệm vụ được giao.

Đối với công tác sử dụng cán bộ, công chức, cần bảo đảm sự thống nhất, liên thông giữa các khâu quy hoạch, đào tạo, bồi dưỡng, điều động, luân chuyển, bổ nhiệm và bố trí nhân sự. Kết quả đánh giá phải thực sự trở thành căn cứ quan trọng trong sử dụng cán bộ, qua đó phát huy năng lực, sở trường của từng cá nhân, tạo động lực phấn đấu và nâng cao chất lượng đội ngũ.

Từ thực tiễn vận hành chính quyền địa phương hai cấp ở tỉnh Lai Châu có thể thấy yêu cầu đổi mới công tác quản lý cán bộ, công chức không chỉ xuất phát từ nhiệm vụ sắp xếp tổ chức bộ máy mà còn từ đòi hỏi nâng cao chất lượng quản trị địa phương trong giai đoạn mới. Quản lý theo vị trí việc làm, nâng cao chất lượng đội ngũ, đổi mới đào tạo, bồi dưỡng, đánh giá và sử dụng cán bộ là những yêu cầu mang tính khách quan, góp phần xây dựng đội ngũ cán bộ, công chức đáp ứng yêu cầu phát triển của địa phương và đất nước trong thời kỳ đẩy mạnh cải cách hành chính, chuyển đổi số và xây dựng nền hành chính hiện đại.

3. Vận dụng thực tiễn vận hành chính quyền địa phương hai cấp ở tỉnh Lai Châu trong giảng dạy nội dung quản lý cán bộ, công chức

Thứ nhất, vận dụng kết quả vận hành chính quyền địa phương hai cấp vào nội dung giảng dạy quản lý cán bộ, công chức

Kết quả vận hành chính quyền địa phương hai cấp ở tỉnh Lai Châu cung cấp nhiều minh chứng thực tiễn có giá trị để bổ sung và cập nhật nội dung giảng dạy về quản lý cán bộ, công chức trong Chương trình Trung cấp lý luận chính trị. Những kết quả đạt được trong sắp xếp tổ chức bộ máy, tinh giản biên chế, xây dựng vị trí việc làm, bố trí, sử dụng và đánh giá cán bộ, công chức là cơ sở thực tiễn quan trọng giúp làm rõ hơn các nội dung lý luận về công tác cán bộ trong điều kiện đổi mới tổ chức chính quyền địa phương hiện nay.

Thông qua việc vận dụng các số liệu và kinh nghiệm thực tiễn của tỉnh Lai Châu, giảng viên giúp học viên hiểu rõ hơn yêu cầu quản lý cán bộ, công chức theo vị trí việc làm, năng lực và kết quả thực thi công vụ. Thực tiễn địa phương cũng góp phần làm rõ các nội dung về tuyển dụng, sử dụng, đào tạo, bồi dưỡng và đánh giá cán bộ, công chức theo các chủ trương của Đảng và chính sách, pháp luật của Nhà nước.

Thứ hai, xây dựng tình huống từ thực tiễn địa phương trong giảng dạy 

Thực tiễn vận hành chính quyền địa phương hai cấp ở tỉnh Lai Châu tạo nguồn tư liệu phong phú để xây dựng và khai thác các tình huống giảng dạy gắn với công tác quản lý cán bộ, công chức. Các tình huống có thể tập trung vào những vấn đề thực tiễn đang đặt ra như bố trí cán bộ sau sắp xếp đơn vị hành chính; điều động, luân chuyển và tăng cường cán bộ từ cấp tỉnh về cơ sở; xử lý tình trạng mất cân đối về nhân lực giữa các địa phương; xây dựng vị trí việc làm; đánh giá cán bộ theo kết quả thực hiện nhiệm vụ và trách nhiệm của người đứng đầu trong quản lý đội ngũ cán bộ, công chức.

Việc đưa các tình huống thực tiễn vào bài giảng không chỉ giúp học viên củng cố kiến thức lý luận mà còn tạo điều kiện để vận dụng các chủ trương, chính sách và quy định của pháp luật vào giải quyết những vấn đề cụ thể trong thực tiễn công tác. Thông qua quá trình trao đổi, thảo luận và xử lý tình huống, học viên được rèn luyện tư duy phân tích, kỹ năng giải quyết vấn đề và năng lực vận dụng lý luận vào thực tiễn quản lý ở cơ sở. Cách tiếp cận này góp phần quan trọng nâng cao năng lực lãnh đạo, quản lý của đội ngũ cán bộ trong điều kiện đổi mới tổ chức chính quyền địa phương hiện nay.

Thực tiễn vận hành chính quyền địa phương hai cấp ở tỉnh Lai Châu cũng là nguồn tư liệu quan trọng để xây dựng ngân hàng tình huống phục vụ giảng dạy, thảo luận và nghiên cứu khoa học. Các tình huống về bố trí cán bộ sau sắp xếp đơn vị hành chính, quản lý theo vị trí việc làm, điều động, luân chuyển cán bộ hoặc đánh giá cán bộ theo kết quả thực hiện nhiệm vụ giúp học viên tiếp cận trực tiếp với những vấn đề đang đặt ra trong thực tiễn. Qua đó góp phần nâng cao khả năng vận dụng lý luận vào giải quyết các vấn đề cụ thể ở cơ sở.

Thứ ba, nâng cao chất lượng giảng dạy theo hướng gắn lý luận với thực tiễn địa phương

Việc đưa những kết quả, kinh nghiệm và yêu cầu mới về công tác quản lý cán bộ, công chức từ thực tiễn vận hành chính quyền địa phương hai cấp ở tỉnh Lai Châu vào bài giảng góp phần nâng cao tính thực tiễn, tính thời sự và sức thuyết phục của nội dung giảng dạy. Trên cơ sở đó, giảng viên cần tăng cường sử dụng các phương pháp giảng dạy tích cực như trao đổi, thảo luận, phân tích tình huống, liên hệ thực tiễn công tác của học viên nhằm phát huy tính chủ động, sáng tạo và khả năng vận dụng kiến thức vào thực tiễn.

Đồng thời, việc thường xuyên cập nhật các chủ trương mới của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước và những chuyển biến từ thực tiễn địa phương sẽ góp phần thu hẹp khoảng cách giữa lý luận và thực tiễn, giúp học viên hiểu đúng, hiểu sâu và vận dụng hiệu quả kiến thức đã học vào công tác quản lý cán bộ, công chức tại cơ quan, đơn vị và địa phương. Đây là yêu cầu quan trọng nhằm nâng cao chất lượng đào tạo, bồi dưỡng cán bộ của Trường Chính trị tỉnh Lai Châu, đáp ứng yêu cầu xây dựng đội ngũ cán bộ có đủ phẩm chất, năng lực và uy tín trong giai đoạn mới.

Thực tiễn vận hành chính quyền địa phương hai cấp ở tỉnh Lai Châu cho thấy đổi mới công tác quản lý cán bộ, công chức là yêu cầu khách quan nhằm đáp ứng yêu cầu xây dựng nền hành chính hiện đại, hoạt động hiệu năng, hiệu lực, hiệu quả. Những kết quả đạt được trong sắp xếp tổ chức bộ máy, quản lý theo vị trí việc làm, đào tạo, bồi dưỡng và đánh giá cán bộ là cơ sở thực tiễn quan trọng để tiếp tục hoàn thiện công tác cán bộ trong giai đoạn mới. Đồng thời, đây cũng là nguồn tư liệu có giá trị để bổ sung vào giảng dạy Chương trình Trung cấp lý luận chính trị, góp phần nâng cao chất lượng đào tạo, bồi dưỡng cán bộ của Trường Chính trị tỉnh Lai Châu.

* Tài liệu trích dẫn:

 (1) đến (5) Tỉnh ủy Lai Châu, Báo cáo số 226-BC/TU ngày 02/6/2026 về sơ kết 01 năm vận hành bộ máy của hệ thống chính trị và chính quyền địa phương hai cấp trên địa bàn tỉnh Lai Châu.

* Tài liệu tham khảo

1. Ban Chấp hành Trung ương Đảng, Nghị quyết số 18-NQ/TW ngày 25/10/2017 về một số vấn đề tiếp tục đổi mới, sắp xếp tổ chức bộ máy của hệ thống chính trị tinh gọn, hoạt động hiệu lực, hiệu quả.

2. Bộ Chính trị, Kết luận số 157-KL/TW ngày 25/5/2025 về triển khai thực hiện mô hình chính quyền địa phương 02 cấp và sắp xếp tổ chức bộ máy trong hệ thống chính trị.

3. Quốc hội, Luật Tổ chức chính quyền địa phương số 72/2025/QH15.

4. Quốc hội, Luật Cán bộ, công chức số 80/2025/QH15.

5. Ban Thường vụ Tỉnh ủy Lai Châu, Hướng dẫn số 12-HD/TU về công tác sắp xếp, bố trí, quản lý cán bộ, công chức, viên chức khi thực hiện mô hình chính quyền địa phương hai cấp trên địa bàn tỉnh Lai Châu.