Ngày 01/7/2025 đánh dấu việc tỉnh Lai Châu chính thức vận hành mô hình chính quyền địa phương hai cấp (cấp tỉnh và cấp xã), kết thúc hoạt động của chính quyền cấp huyện theo chủ trương sắp xếp tổ chức bộ máy của Đảng và Nhà nước. Đây là bước triển khai quan trọng nhằm tinh gọn bộ máy, nâng cao hiệu lực, hiệu quả hoạt động của hệ thống chính trị. Tuy nhiên, ngay từ khi đề án còn nằm trên giấy cho đến những tháng đầu vận hành, trên các trang mạng xã hội phản động, các phần tử cơ hội chính trị và các thế lực thù địch đã liên tục tung ra những luận điệu xuyên tạc, kích động. Chúng lợi dụng đặc thù Lai Châu là tỉnh miền núi, biên giới, đa dân tộc, trình độ dân trí không đồng đều để rêu rao rằng: "Xóa bỏ cấp huyện là chủ trương duy ý chí", "sẽ gây bỏ trống địa bàn, làm tê liệt hệ thống quản lý", hoặc nguy hiểm hơn, chúng kích động chia rẽ khi cho rằng "chính quyền hai cấp sẽ bỏ rơi đồng bào dân tộc thiểu số vùng sâu, vùng xa". 

Thực tiễn triển khai mô hình chính quyền địa phương hai cấp trong vòng một năm qua chúng ta có thể khẳng định: Những luận điệu trên hoàn toàn là sự suy diễn vô căn cứ, cố tình bóp méo sự thật với mưu đồ phá hoại, chia rẽ và kìm hãm sự phát triển. Báo cáo số 226-BC/TU ngày 02/6/2026 của Tỉnh ủy Lai Châu về sơ kết 01 năm thực hiện vận hành mô hình chính quyền địa phương hai cấp chính là những chứng cứ thực tiễn sinh động nhất, góp phần bác bỏ các luận điệu xuyên tạc, sai trái ấy. 

1. Hiệu quả vận hành bộ máy sau sắp xếp tổ chức chính quyền địa phương hai cấp

Một số ý kiến hoài nghi cho rằng việc bỏ cấp huyện có thể ảnh hưởng đến hiệu quả quản lý nhà nước. Tuy nhiên, thực tiễn vận hành tại Lai Châu cho thấy điều ngược lại. Thực hiện chủ trương của Đảng, Lai Châu đã thực hiện việc sắp xếp, kiện toàn tổ chức bộ máy với quy mô lớn: Giảm 14 cơ quan cấp tỉnh, giảm 100 phòng thuộc sở, ngành cấp tỉnh; đặc biệt là chấm dứt hoạt động của 08/08 đơn vị hành chính cấp huyện, đồng thời sáp nhập, tinh giản hệ thống cấp xã từ 106 đơn vị xuống còn 38 xã, phường (1). Nhìn vào quy mô cắt giảm, những người hoài nghi có thể lo ngại về một sự khoảng trống quyền lực. Nhưng thực tế hoàn toàn ngược lại. Tỉnh ủy Lai Châu đã chỉ đạo sát sao việc phân định rõ chức năng, nhiệm vụ, tuân thủ nghiêm ngặt nguyên tắc: "Một việc chỉ giao cho một cơ quan chủ trì, chịu trách nhiệm chính". Việc quản lý các địa bàn trước đây thuộc huyện được chuyển giao trực tiếp cho các sở, ngành cấp tỉnh và UBND cấp xã quản lý theo thẩm quyền, không thông qua tầng nấc trung gian. 

Quá trình vận hành bộ máy sau sắp xếp tổ chức chính quyền địa phương hai cấp, Đảng bộ tỉnh khẳng định: “Đến nay chưa phát sinh bất cập, vấn đề đột xuất, bất thường nào ngoài dự báo; tình hình an ninh chính trị, trật tự an toàn xã hội trên địa bàn ổn định; bộ máy mới vận hành thông suốt (2). Một minh chứng rõ nét cho sự ổn định này là các chỉ tiêu phát triển kinh tế - xã hội, quốc phòng - an ninh năm 2025 và 06 tháng đầu năm 2026 của tỉnh đều đạt và vượt kế hoạch đề ra. Bộ máy không những không tê liệt mà còn phản ứng nhanh hơn, quyết liệt hơn trước các yêu cầu của thực tiễn. 

2. Nâng cao hiệu quả phục vụ Nhân dân và phát huy vai trò của cấp cơ sở

Các phần tử chống phá thường rêu rao rằng khi không còn cấp huyện, người dân vùng cao sẽ bị "bỏ rơi" do khoảng cách từ xã lên tỉnh quá xa, chính quyền sẽ quan liêu, hách dịch. Đây là tư duy cố tình phớt lờ bản chất của cuộc cải cách: Giải thể cấp huyện để dồn lực lượng và quyền hạn cho cấp xã - cấp chính quyền gần dân, sát dân nhất. 

Về mặt con người, Lai Châu đã thực hiện phương châm "hướng về cơ sở" bằng hành động cụ thể. Tỉnh đã điều động, bố trí tổng số 12.241 cán bộ, công chức, viên chức. Toàn bộ đội ngũ này đã được sắp xếp, bám trụ tại 38 xã, phường mới sáp nhập; 100% chức danh lãnh đạo chủ chốt tại các xã được kiện toàn ngay từ ngày đầu triển khai thực hiện chính quyền địa phương 2 cấp. Để bộ máy mới vận hành không bị bỡ ngỡ, tỉnh đã tổ chức tới 79 lớp tập huấn, bồi dưỡng chuyên môn, nghiệp vụ cho 11.710 lượt cán bộ, công chức. Đội ngũ cán bộ cơ sở hiện nay không chỉ đủ về số lượng mà còn được nâng tầm về chất lượng, có phẩm chất chính trị vững vàng và tinh thần phục vụ Nhân dân với tinh thần trách nhiệm cao. (3) 

Song song với kiện toàn con người là việc phân cấp, phân quyền mạnh mẽ chưa từng có. Thực hiện các văn bản quy phạm pháp luật của tỉnh, các cơ quan Trung ương và cấp tỉnh đã chuyển giao 495 nhiệm vụ về cho địa phương; đồng thời phân cấp cho Ủy ban nhân dân cấp xã tự chủ thực hiện tới 338 nhiệm vụ trên các lĩnh vực kinh tế, văn hóa, xã hội, an ninh. Việc phân cấp này giúp cấp xã có đầy đủ thẩm quyền pháp lý để giải quyết ngay các kiến nghị, nhu cầu của người dân mà không phải "trình", "xin" lên cấp trên như trước. 

Sự gần dân, vì dân được hiện thực hóa sinh động qua công tác cải cách hành chính. Toàn tỉnh đã vận hành ổn định 40 Bộ phận tiếp nhận và trả kết quả (02 bộ phận cấp tỉnh, 38 bộ phận cấp xã). Đã tiến hành rà soát, đơn giản hóa 77 thủ tục hành chính, cắt giảm trung bình 43,19% thời gian giải quyết so với quy định, tiết kiệm chi phí xã hội hàng tỷ đồng. Một kết quả đáng chú ý trong Báo cáo sơ kết chính là: Tỷ lệ đánh giá mức độ hài lòng của người dân, tổ chức khi thực hiện thủ tục hành chính tại Bộ phận một cửa đạt 100% (trong đó tỷ lệ Rất hài lòng đạt từ 84% đến 95,8%) (4). Kết quả này phản ánh sự ghi nhận tích cực của người dân và tổ chức đối với hoạt động của bộ máy chính quyền sau sắp xếp, đồng thời là minh chứng thực tiễn cho hiệu quả của chủ trương xây dựng chính quyền địa phương hai cấp.

3. Bảo đảm nguồn lực và điều kiện vận hành của mô hình chính quyền địa phương hai cấp

Một số ý kiến cho rằng việc thay đổi mô hình tổ chức có thể làm phát sinh khó khăn trong quản lý tài chính, tài sản công và hạ tầng kỹ thuật. Tuy nhiên, thực tiễn triển khai tại Lai Châu cho thấy công tác chuẩn bị được thực hiện bài bản, đồng bộ và chặt chẽ.

Về tài chính công, Hội đồng nhân dân tỉnh Lai Châu đã ban hành kịp thời các văn bản pháp lý quan trọng như Nghị quyết số 43/2025/NQ-HĐND và Nghị quyết số 79/2025/NQ-HĐND nhằm sửa đổi, bổ sung quy định phân cấp nguồn thu, nhiệm vụ chi và định mức phân bổ dự toán chi thường xuyên ngân sách địa phương. Tỉnh đã bố trí kịp thời 327.713 triệu đồng để phục vụ cho công tác vận hành mô hình mới. Sự chủ động này giúp các xã, phường hoàn toàn tự chủ về ngân sách, đảm bảo chi trả lương, phụ cấp cho cán bộ và triển khai các dự án an sinh xã hội tại địa phương đúng luật, không xảy ra bất kỳ một sự ách tắc hay thất thoát nào (5). 

Về quản lý tài sản dôi dư, công tác kiểm kê, sắp xếp lại 2.048 cơ sở nhà đất sau sáp nhập đã hoàn thành 100%, được thực hiện công khai, minh bạch, đúng công năng. Đặc biệt, tỉnh đã điều chuyển 57 xe ô tô từ các cơ quan cấp huyện giải thể về cấp trực tiếp cho các xã, phường quản lý, sử dụng (6). Đây là nguồn lực quý báu giúp cán bộ xã có phương tiện cơ động, kịp thời xuống các bản làng xa xôi, biên giới để chỉ đạo sản xuất và giải quyết công việc cho bà con. 

Bên cạnh đó, cuộc cải cách này gắn liền với công cuộc chuyển đổi số toàn diện. Hệ thống thông tin giải quyết thủ tục hành chính của tỉnh được kết nối thông suốt từ tỉnh đến 100% các xã, phường. 100% hồ sơ công việc mới phát sinh được xử lý hoàn toàn trên môi trường mạng (trừ văn bản mật) (7). Việc số hóa và di dời kho lưu trữ tài liệu lịch sử từ cấp huyện cũ về lưu trữ tập trung tại tỉnh và xã được thực hiện khoa học, bảo mật tuyệt đối. Hạ tầng mạng truyền số liệu chuyên dùng phủ sóng đến toàn bộ hệ thống cơ sở. Công nghệ đã xóa nhòa khoảng cách địa lý, biến mô hình 02 cấp trở thành một hệ thống thông minh, minh bạch và nâng cao hiệu quả hoạt động của bộ máy. 

Thực tiễn vận hành chính quyền địa phương hai cấp tại tỉnh Lai Châu sau một năm triển khai đã khẳng định tính đúng đắn của chủ trương sắp xếp tổ chức bộ máy của Đảng và Nhà nước. Những kết quả đạt được trong tinh gọn tổ chức, nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước, đẩy mạnh phân cấp, phân quyền, cải cách hành chính, chuyển đổi số và phục vụ Nhân dân là những minh chứng thực tiễn sinh động cho hiệu quả của mô hình mới. Đồng thời, đây cũng là những luận cứ khách quan, có sức thuyết phục để đấu tranh phản bác các quan điểm sai trái, xuyên tạc về chủ trương xây dựng chính quyền địa phương hai cấp. Thực tiễn từ Lai Châu cho thấy, khi một chủ trương lớn được triển khai với quyết tâm chính trị cao, sự chuẩn bị kỹ lưỡng và sự đồng thuận của Nhân dân thì sẽ tạo ra động lực mới cho phát triển địa phương, góp phần củng cố niềm tin của cán bộ, đảng viên và Nhân dân đối với sự lãnh đạo của Đảng và hiệu lực, hiệu quả quản lý của Nhà nước. Những kết quả đạt được từ thực tiễn Lai Châu tiếp tục khẳng định giá trị của việc tổng kết thực tiễn, đồng thời cung cấp những luận cứ có sức thuyết phục trong công tác tuyên truyền, bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng và đấu tranh phản bác các quan điểm sai trái, xuyên tạc trong tình hình hiện nay.

* Tài liệu trích dẫn:

(1), (2), (3), (4), (5), (6), (7) Tỉnh ủy Lai Châu, Báo cáo số 226-BC/TU ngày 02/6/2026 về sơ kết 01 năm thực hiện vận hành mô hình chính quyền địa phương hai cấp.

* Tài liệu tham khảo:

1. Tỉnh ủy Lai Châu, Báo cáo số 226-BC/TU ngày 02/6/2026 về sơ kết 01 năm thực hiện vận hành mô hình chính quyền địa phương hai cấp.

2. Hội đồng nhân dân tỉnh Lai Châu, Nghị quyết số 43/2025/NQ-HĐND, ngày 23/07/2025 về sửa đổi, bổ sung quy định phân cấp nguồn thu, nhiệm vụ chi giữa các cấp ngân sách địa phương tỉnh Lai Châu.

.3. Hội đồng nhân dân tỉnh Lai Châu, Nghị quyết số 79/2025/NQ-HĐND, ngày 04/11/2025 về quy định định mức phân bổ dự toán chi thường xuyên ngân sách địa phương tỉnh Lai Châu.