Ngày 17/6/2026, Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh ban hành Quyết định số 3305-QĐ/HVCTQG về Chương trình Trung cấp lý luận chính trị, đánh dấu bước chuyển quan trọng trong đổi mới đào tạo theo định hướng phát triển năng lực người học. Những đổi mới của chương trình không chỉ tác động đến mục tiêu, nội dung và phương thức tổ chức dạy học mà còn đặt ra yêu cầu đổi mới đồng bộ đối với hoạt động đào tạo, bồi dưỡng của các trường chính trị. Trên cơ sở đó, việc nhận diện đầy đủ những điểm mới của chương trình và xác định các yêu cầu, giải pháp triển khai phù hợp với điều kiện thực tiễn của địa phương có ý nghĩa quan trọng trong nâng cao chất lượng đào tạo, bồi dưỡng cán bộ hiện nay.

1. Quyết định số 3305-QĐ/HVCTQG và những đổi mới cốt lõi của Chương trình Trung cấp lý luận chính trị

Chương trình TCLLCT ban hành theo Quyết định số 3305-QĐ/HVCTQG được xây dựng trên cơ sở kế thừa Chương trình Trung cấp lý luận chính trị năm 2021, đồng thời cập nhật những yêu cầu mới về xây dựng Đảng, phát triển đất nước và đổi mới công tác đào tạo cán bộ trong bối cảnh chuyển đổi số, hội nhập quốc tế và sắp xếp tổ chức bộ máy của hệ thống chính trị. Những điều chỉnh của chương trình không chỉ dừng lại ở việc cập nhật nội dung hay cơ cấu thời lượng mà phản ánh sự chuyển biến về tư duy đào tạo, phương pháp tổ chức dạy học và định hướng phát triển năng lực của đội ngũ cán bộ trong giai đoạn mới. So với chương trình cũ, những đổi mới nổi bật tập trung trên 4 phương diện cơ bản sau:

Thứ nhất, chuyển mạnh từ tư duy trang bị kiến thức sang phát triển năng lực toàn diện của người học. Nếu Chương trình TCLLCT năm 2021 chủ yếu hướng đến trang bị hệ thống tri thức lý luận cơ bản, củng cố bản lĩnh chính trị và hình thành các kỹ năng thực hiện nhiệm vụ thì Chương trình mới chuyển mạnh sang tiếp cận đào tạo theo năng lực. Mục tiêu của chương trình được xác định là hình thành và phát triển năng lực tư duy lý luận; năng lực vận dụng chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, quan điểm, chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước vào thực tiễn công tác; đồng thời nâng cao khả năng phân tích, đánh giá, xử lý những vấn đề nảy sinh trong bối cảnh đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, hội nhập quốc tế và vận hành chính quyền địa phương hai cấp. Sự thay đổi này phản ánh bước chuyển từ mô hình đào tạo thiên về truyền đạt tri thức sang mô hình phát triển năng lực thực thi công vụ. Nếu trước đây trọng tâm là giúp học viên "biết" thì nay hướng tới giúp học viên "làm được", biết vận dụng lý luận để tham mưu, tổ chức thực hiện, giải quyết công việc và thích ứng với những biến động của thực tiễn. Điều đó góp phần khắc phục tình trạng học lý luận thiên về ghi nhớ kiến thức, từng bước hình thành đội ngũ cán bộ có tư duy đổi mới, năng lực hành động và khả năng học tập suốt đời.

Thứ hai, đổi mới căn bản kết cấu chương trình và phương thức tổ chức dạy học theo hướng phát huy vai trò chủ thể của người học. Một trong những điểm đổi mới có tính đột phá của Chương trình là cơ cấu lại thời lượng đào tạo. Mặc dù tổng thời lượng toàn khóa vẫn giữ nguyên 1.056 tiết, song 920 tiết của khối kiến thức được phân bổ theo hướng cân bằng giữa lý thuyết và thảo luận, thực hành, gồm 408 tiết lý thuyết, 408 tiết thảo luận và thực hành, 52 tiết tự nghiên cứu và 52 tiết kiểm tra, đánh giá; đồng thời dành 136 tiết cho nghiên cứu thực tế, thực hành và thi tốt nghiệp. Nếu Chương trình năm 2021 dành khoảng ¾ thời lượng cho giảng dạy lý thuyết và ¼ cho thảo luận thì Chương trình mới đã tái cấu trúc 920 tiết khối kiến thức theo “tỷ lệ cân bằng 1:1”, gồm 408 tiết lý thuyết, 408 tiết thảo luận và thực hành, 52 tiết tự nghiên cứu và 52 tiết kiểm tra, đánh giá; cùng với 136 tiết dành cho nghiên cứu thực tế, thực hành và thi tốt nghiệp. Sự điều chỉnh này không đơn thuần là thay đổi cơ cấu thời lượng mà phản ánh sự chuyển đổi về triết lý giáo dục trong đào tạo lý luận chính trị. Từ mô hình truyền thụ kiến thức một chiều, lớp học được tổ chức theo hướng lấy người học làm trung tâm, tăng cường trao đổi, đối thoại, phản biện và giải quyết các tình huống thực tiễn. Quá trình học tập không chỉ giúp học viên tiếp thu kiến thức mà còn hình thành tri thức thông qua sự tương tác và đồng kiến tạo giữa giảng viên với học viên, giữa học viên với học viên.

Đặc biệt, việc tăng mạnh thời lượng thảo luận và thực hành tạo điều kiện phát triển “năng lực phản tư” của người học. Đây là năng lực giúp mỗi học viên chủ động nhìn lại quá trình tư duy, hành động và trải nghiệm của chính mình; phân tích nguyên nhân của những thành công hoặc hạn chế; rút ra bài học kinh nghiệm và điều chỉnh phương pháp giải quyết công việc trong những tình huống tương tự. Đối với đội ngũ cán bộ lãnh đạo, quản lý, năng lực phản tư có ý nghĩa đặc biệt quan trọng bởi thực tiễn luôn vận động, nhiều vấn đề phát sinh không có sẵn khuôn mẫu xử lý. Khả năng tự đánh giá, tự điều chỉnh và học hỏi từ chính trải nghiệm thực tiễn sẽ giúp cán bộ nâng cao năng lực lãnh đạo, quản lý, thích ứng tốt hơn với yêu cầu đổi mới của địa phương. Cơ cấu thời lượng mới cũng tạo nền tảng thuận lợi để triển khai mô hình đồng giảng theo Quyết định số 988-QĐ/HVCTQG. Khi thời lượng dành cho thảo luận, thực hành và xử lý tình huống được mở rộng, hoạt động đồng giảng không chỉ là sự phối hợp giữa hai giảng viên mà trở thành phương thức tổ chức lớp học nhằm phát huy sự tương tác, đối thoại và đồng kiến tạo tri thức giữa giảng viên với học viên, giữa học viên với học viên. Đây chính là điều kiện quan trọng để chuyển từ dạy học theo định hướng truyền thụ sang phát triển năng lực người học một cách thực chất.

Thứ ba, cập nhật toàn diện nội dung chương trình theo yêu cầu phát triển đất nước trong giai đoạn mới. Chương trình đã cập nhật kịp thời tinh thần Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng cùng nhiều nghị quyết, kết luận mới của Trung ương và Bộ Chính trị về phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới. Nhiều nội dung mang tính thời sự được bổ sung như phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số; phát triển kinh tế số, xã hội số; hoàn thiện Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa; xây dựng và phát triển văn hóa, con người Việt Nam; thực hiện dân chủ ở cơ sở; phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực; bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng và đấu tranh phản bác các quan điểm sai trái, thù địch trên không gian mạng. Những cập nhật này giúp chương trình phản ánh kịp thời những yêu cầu mới của sự nghiệp phát triển đất nước, góp phần trang bị cho học viên tư duy quản trị hiện đại, tầm nhìn đổi mới và khả năng thích ứng với bối cảnh chuyển đổi số, hội nhập quốc tế.

Thứ tư, chuẩn hóa chuẩn đầu ra gắn với thực tiễn địa phương và yêu cầu thực thi công vụ. Một điểm đổi mới quan trọng của Chương trình là xây dựng hệ thống chuẩn đầu ra thống nhất trên ba phương diện: kiến thức, kỹ năng và phẩm chất chính trị, đạo đức công vụ. Chuẩn đầu ra không chỉ yêu cầu người học nắm vững hệ thống tri thức lý luận mà còn nhấn mạnh năng lực vận dụng vào tham mưu, tổ chức thực hiện, kiểm tra, giám sát, xử lý tình huống và giải quyết những vấn đề thực tiễn. Đồng thời, tăng cường nội dung nghiên cứu và giảng dạy thực tiễn địa phương thông qua các chuyên đề về Lịch sử Đảng bộ, tình hình phát triển kinh tế - xã hội, quốc phòng, an ninh, xây dựng Đảng và hệ thống chính trị, cùng những vấn đề đặt ra trong quá trình phát triển của từng địa phương. Cách tiếp cận này góp phần thu hẹp khoảng cách giữa lý luận với thực tiễn, tạo điều kiện để học viên vận dụng kiến thức vào giải quyết những vấn đề cụ thể tại cơ quan, đơn vị và địa phương.

Đối với các trường chính trị, đây cũng là yêu cầu phải đổi mới toàn diện nội dung đào tạo, phát triển học liệu địa phương, xây dựng ngân hàng tình huống và tăng cường nghiên cứu, tổng kết thực tiễn. Chất lượng đào tạo vì thế không còn được đo chủ yếu bằng khối lượng kiến thức truyền đạt mà bằng năng lực vận dụng của học viên sau đào tạo và khả năng đáp ứng yêu cầu thực tiễn của địa phương. Đây là tinh thần xuyên suốt của Chương trình TCLLCT theo Quyết định số 3305-QĐ/HVCTQG và là định hướng quan trọng để các trường chính trị tiếp tục đổi mới, nâng cao chất lượng đào tạo, bồi dưỡng cán bộ trong giai đoạn mới.

2. Yêu cầu đặt ra và giải pháp triển khai Chương trình Trung cấp lý luận chính trị tại Trường Chính trị tỉnh Lai Châu

Những đổi mới của Chương trình TCLLCT theo Quyết định số 3305-QĐ/HVCTQG đòi hỏi các trường chính trị đổi mới đồng bộ từ quản lý, giảng dạy đến nghiên cứu khoa học và bảo đảm chất lượng đào tạo. Đối với Trường Chính trị tỉnh Lai Châu, trong bối cảnh vận hành chính quyền địa phương hai cấp, đẩy mạnh chuyển đổi số và xây dựng Trường Chính trị chuẩn mức 1, việc triển khai chương trình cần được thực hiện theo lộ trình phù hợp, bám sát định hướng của Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh và yêu cầu phát triển của địa phương.

Thứ nhất, thống nhất nhận thức, đổi mới tư duy đào tạo theo định hướng phát triển năng lực người học. Đây là yêu cầu có tính nền tảng, quyết định hiệu quả triển khai chương trình mới. Nhà trường cần tiếp tục tổ chức quán triệt sâu sắc Quyết định số 3305-QĐ/HVCTQG và Quyết định số 988-QĐ/HVCTQG thông qua các hội nghị, sinh hoạt chuyên môn, hội thảo khoa học và sinh hoạt chi bộ; giúp đội ngũ viên chức, giảng viên nhận thức đầy đủ rằng đổi mới chương trình không chỉ là điều chỉnh nội dung hay cơ cấu thời lượng giảng dạy mà là sự chuyển đổi căn bản về triết lý giáo dục - từ truyền thụ kiến thức sang phát triển năng lực; từ lấy giảng viên làm trung tâm sang lấy người học làm trung tâm; từ tiếp nhận tri thức sang đồng kiến tạo tri thức và phát triển năng lực vận dụng lý luận vào thực tiễn.

Thứ hai, đổi mới toàn diện phương pháp giảng dạy, triển khai hiệu quả mô hình đồng giảng. Điểm đột phá của Chương trình TCLLCT theo Quyết định số 3305-QĐ/HVCTQG không chỉ ở việc cân bằng thời lượng giữa lý thuyết với thảo luận, thực hành mà còn ở sự chuyển đổi căn bản phương thức tổ chức dạy học theo hướng lấy người học làm trung tâm. Theo đó, giảng viên chuyển từ vai trò truyền thụ kiến thức sang tổ chức, điều phối và dẫn dắt hoạt động học tập; tạo môi trường để học viên trao đổi, phản biện, giải quyết tình huống, đồng kiến tạo tri thức và phát triển “năng lực phản tư”. Nhận thức rõ yêu cầu đổi mới, Trường Chính trị tỉnh Lai Châu đã chủ động tổ chức sinh hoạt chuyên môn liên khoa nhằm thống nhất nhận thức, phương thức tổ chức và các điều kiện bảo đảm thực hiện mô hình đồng giảng; đồng thời, ngày 01/7/2026, Khoa Nhà nước và pháp luật của ba Trường Chính trị tỉnh Lai Châu, Lào Cai và Thái Nguyên đã phối hợp tổ chức đồng giảng theo hình thức trực tiếp kết hợp trực tuyến. Hoạt động này không chỉ tạo diễn đàn trao đổi chuyên môn giữa các trường chính trị mà còn là bước thử nghiệm quan trọng để chia sẻ kinh nghiệm thiết kế bài giảng, tạo tiền đề nhân rộng mô hình đồng giảng. Trên cơ sở kết quả bước đầu, nhà trường tiếp tục hoàn thiện quy trình tổ chức đồng giảng; mở rộng phối hợp chuyên môn, nghiên cứu khoa học và chia sẻ học liệu số, ngân hàng tình huống với các trường chính trị; đồng thời bồi dưỡng giảng viên về kỹ năng điều phối hoạt động học tập, phát triển năng lực phản tư cho học viên và ứng dụng công nghệ số, trí tuệ nhân tạo trong giảng dạy, góp phần đổi mới phương pháp, nâng cao chất lượng đào tạo, bồi dưỡng cán bộ đáp ứng yêu cầu của Chương trình TCLLCT trong giai đoạn mới.

Thứ ba, tăng cường nghiên cứu thực tiễn, phát triển học liệu số và gắn đào tạo với yêu cầu phát triển của tỉnh. Một trong những điểm mới quan trọng của Chương trình là tăng cường gắn kết giữa lý luận với thực tiễn địa phương. Vì vậy, nhà trường cần tiếp tục phát huy vai trò là trung tâm nghiên cứu khoa học, tổng kết thực tiễn của tỉnh; thường xuyên tổ chức khảo sát cơ sở, cập nhật những mô hình hay, cách làm hiệu quả trong xây dựng Đảng, phát triển kinh tế - xã hội, chuyển đổi số, cải cách hành chính, xây dựng nông thôn mới, giảm nghèo bền vững, phát triển kinh tế cửa khẩu, du lịch và bảo tồn bản sắc văn hóa các dân tộc để bổ sung vào bài giảng. Cùng với đó, đẩy mạnh số hóa giáo trình, bài giảng và tài liệu tham khảo; từng bước xây dựng hệ thống học liệu điện tử, ngân hàng tình huống và cơ sở dữ liệu dùng chung phục vụ giảng dạy, học tập và nghiên cứu khoa học. Việc đưa những vấn đề thực tiễn của Lai Châu vào quá trình đào tạo sẽ góp phần rút ngắn khoảng cách giữa lý luận với thực tiễn, nâng cao khả năng vận dụng kiến thức của học viên sau đào tạo.

Thứ tư, xây dựng đội ngũ giảng viên và các điều kiện bảo đảm chất lượng đáp ứng yêu cầu của chương trình mới. Chương trình TCLLCT theo Quyết định số 3305-QĐ/HVCTQG đặt ra yêu cầu cao hơn đối với đội ngũ giảng viên cả về trình độ chuyên môn, phương pháp sư phạm, năng lực nghiên cứu khoa học, tổng kết thực tiễn và ứng dụng công nghệ số. Nhà trường cần tiếp tục xây dựng kế hoạch bồi dưỡng đội ngũ theo hướng chuẩn hóa; tạo điều kiện để giảng viên thường xuyên đi cơ sở, tham gia nghiên cứu thực tiễn, cập nhật tri thức mới, nâng cao năng lực điều phối thảo luận, khai thác trí tuệ nhân tạo và các nền tảng số trong giảng dạy, nghiên cứu và quản lý đào tạo.Đồng thời, tiếp tục hoàn thiện hệ thống quy chế quản lý đào tạo; đầu tư cơ sở vật chất, hạ tầng công nghệ thông tin, phòng học thông minh và các điều kiện phục vụ dạy học theo hướng hiện đại; gắn việc triển khai Chương trình Trung cấp lý luận chính trị với lộ trình xây dựng Trường Chính trị tỉnh Lai Châu đạt chuẩn mức 1, tạo nền tảng để nâng cao chất lượng đào tạo, bồi dưỡng cán bộ của tỉnh trong giai đoạn mới.

Tóm lại, việc triển khai Chương trình TCLLCT theo Quyết định số 3305-QĐ/HVCTQG là bước đổi mới quan trọng, hướng tới đào tạo theo năng lực và nâng cao hiệu quả vận dụng lý luận vào thực tiễn. Trường Chính trị tỉnh Lai Châu đã chủ động chuẩn bị đồng bộ về nhận thức, chuyên môn và các điều kiện bảo đảm để triển khai chương trình mới. Với phương châm "Đổi mới tư duy - Nâng tầm chất lượng - Hướng tới thực tiễn", nhà trường tiếp tục đổi mới phương pháp giảng dạy, tăng cường nghiên cứu thực tiễn và đẩy mạnh chuyển đổi số; góp phần xây dựng Trường Chính trị đạt chuẩn mức 1, đào tạo đội ngũ cán bộ có bản lĩnh chính trị, tư duy đổi mới và năng lực thực tiễn, đáp ứng yêu cầu phát triển của tỉnh trong giai đoạn mới.

* Tài liệu tham khảo:

1. Đảng Cộng sản Việt Nam (2026), Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV, Tập II, Nxb. Chính trị quốc gia Sự thật, Hà Nội.

2. Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh (2021), Quyết định số 262/QĐ-HVCTQG ngày 21/01/2021 ban hành Chương trình đào tạo Trung cấp lý luận chính trị, Hà Nội.

3. Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh (2026), Quyết định số 988/QĐ-HVCTQG ngày 20/3/2026 ban hành bộ quy chế công tác trường chính trị, Hà Nội.

4. Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh (2026), Quyết định số 3305/QĐ-HVCTQG ngày 17/6/2026 ban hành Chương trình đào tạo Trung cấp lý luận chính trị, Hà Nội.