Lai Châu mở hướng đưa sâm thành sinh kế chiến lược nơi biên giới

Thứ bảy - 15/08/2026 01:01 308 0

Với khoảng 30.000ha đất và đất rừng được xác định phù hợp để phát triển sâm, trong đó 17.000ha rất phù hợp, Lai Châu đang đặt mục tiêu đưa cây sâm đặc hữu trở thành một ngành hàng có giá trị cao gắn với bảo vệ rừng, tạo sinh kế và củng cố “thế trận lòng dân” nơi biên giới. Tại Hội thảo “Cơ chế, giải pháp phát triển sâm Lai Châu trên địa bàn các xã biên giới” sáng 14/8, lãnh đạo tỉnh yêu cầu các ngành, địa phương phải chuyển nhanh tiềm năng thành vùng sản xuất thực chất, tập trung tháo gỡ điểm nghẽn về giống, khoa học công nghệ, cơ chế hỗ trợ và thị trường.

Bộ đội biên phòng hướng dẫn người dân quan sát thực tế cách trồng, chăm sóc sâm Lai Châu.
Bộ đội biên phòng hướng dẫn người dân quan sát thực tế cách trồng, chăm sóc sâm Lai Châu.

Hội thảo do UBND tỉnh Lai Châu tổ chức, đồng chí Hà Trọng Hải - Phó Chủ tịch UBND tỉnh chủ trì. Tham dự có đại diện các sở, ban, ngành; Ban Chỉ huy Bộ đội Biên phòng Lai Châu; chính quyền các xã biên giới; Hiệp hội Sâm Lai Châu; các chuyên gia, nhà khoa học, doanh nghiệp, hợp tác xã và những hộ dân trực tiếp trồng sâm tại khu vực biên giới.

Sâm Lai Châu là nguồn gen dược liệu đặc hữu, quý hiếm, có giá trị cao về sinh học, dược liệu và kinh tế. Những năm qua, tỉnh đã từng bước hình thành nền tảng cho phát triển ngành sâm từ bảo tồn nguồn gen, chọn tạo giống, xây dựng quy trình kỹ thuật đến phát triển thương hiệu.

Đến nay, toàn tỉnh đã bảo tồn khoảng 1.700 cây mẹ ngoài tự nhiên, gây trồng trên 21.000 cây mô hình; hình thành trên 146ha sâm trồng tập trung với sự tham gia của 45 doanh nghiệp, hợp tác xã và 136 hộ gia đình, cá nhân. Tỉnh đã cấp 120 mã số cơ sở trồng, quản lý gần 6 triệu cây sâm.

Riêng tại các xã biên giới, diện tích sâm đã đạt khoảng 71ha, với sự tham gia của 23 doanh nghiệp, hợp tác xã và 70 cá nhân. Những con số này cho thấy cây sâm đang từng bước vượt khỏi phạm vi một loại dược liệu quý để trở thành một hướng phát triển kinh tế mới tại vùng núi cao, biên giới.

Dư địa phát triển còn rất lớn. Theo Sở Nông nghiệp và Môi trường, Lai Châu hiện xác định khoảng 30.000ha đất, đất rừng phù hợp với sinh trưởng của sâm, trong đó khoảng 17.000ha được đánh giá rất phù hợp. Giai đoạn 2026-2030, tỉnh dự kiến phát triển 3.000ha sâm tại 21 xã; riêng 9 xã biên giới chiếm 1.350ha, tương đương 45% tổng diện tích quy hoạch.

Điều đó cho thấy khu vực biên giới không chỉ là địa bàn bảo vệ chủ quyền quốc gia mà còn đang được định vị là một trong những không gian phát triển quan trọng của ngành sâm Lai Châu.

Tuy nhiên, con đường đưa sâm trở thành ngành hàng lớn vẫn còn nhiều “điểm nghẽn”. Công tác nghiên cứu khoa học chưa đồng bộ; nguồn giống chất lượng chưa đáp ứng nhu cầu; vùng sản xuất còn nhỏ lẻ, thiếu liên kết; hạ tầng kỹ thuật cho trồng, sơ chế, chế biến còn hạn chế. Sản phẩm chế biến sâu chưa đa dạng, thương hiệu và thị trường chưa tương xứng với giá trị đặc hữu của cây sâm.

Đặc biệt, các chính sách hỗ trợ hiện hành được đánh giá vẫn khó tiếp cận, chưa thực sự phù hợp với đặc thù cây sâm có chu kỳ sinh trưởng dài, vốn đầu tư lớn và yêu cầu kỹ thuật khắt khe. Đây là nút thắt cần sớm được tháo gỡ nếu Lai Châu muốn chuyển từ phát triển tự phát sang một ngành hàng có tổ chức, quy mô và giá trị gia tăng cao.

Một điểm sáng được nhiều đại biểu quan tâm tại hội thảo là mô hình Bộ đội Biên phòng hỗ trợ người dân trồng sâm tại bản Ngài Thầu, xã Sì Lở Lầu.

Tại đây, sâm Lai Châu được lựa chọn là cây trồng chủ lực phù hợp với khí hậu vùng núi cao, vừa tạo sinh kế, vừa gắn người dân với rừng và với địa bàn biên giới. Sau thời gian triển khai, mô hình đã xây dựng 63 nhà giàn, mái che với tổng diện tích gần 6ha, trồng 15.243 cây sâm, tỷ lệ sinh trưởng đạt khoảng 85%.

Đáng chú ý, mô hình đã huy động hơn 2 tỷ đồng nguồn lực xã hội hóa và trực tiếp hướng dẫn, hỗ trợ 54 hộ dân tham gia sản xuất.

Từ một mô hình kinh tế, cách làm tại Ngài Thầu đang cho thấy giá trị lớn hơn: khi người dân có sinh kế ổn định dưới tán rừng, họ có thêm động lực bảo vệ rừng, bám đất, bám bản và cùng lực lượng chức năng bảo vệ biên giới.

Tại hội thảo, các chuyên gia, nhà khoa học, doanh nghiệp và địa phương tập trung bàn giải pháp từ nghiên cứu khoa học, ứng dụng công nghệ, chuyển giao kỹ thuật đến bảo hộ sở hữu trí tuệ, chỉ dẫn địa lý và xây dựng thương hiệu. Nhiều ý kiến đề xuất đẩy mạnh số hóa vùng trồng, hoàn thiện cơ chế truy xuất nguồn gốc, phát triển chế biến sâu và hình thành chuỗi liên kết giữa Nhà nước - doanh nghiệp - hợp tác xã - nhà khoa học - người dân.

Phó Chủ tịch UBND tỉnh Hà Trọng Hải kiểm tra thực tế tại vườn sâm giống. 

Phát biểu kết luận, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Hà Trọng Hải nhấn mạnh, phát triển sâm Lai Châu ở khu vực biên giới không thể chỉ nhìn dưới góc độ một cây trồng có giá trị kinh tế cao. Đây phải là một bài toán tổng thể giữa phát triển kinh tế, bảo vệ và phát triển rừng, giảm nghèo, nâng cao thu nhập và củng cố quốc phòng, an ninh.

Theo đồng chí, việc phát triển sâm cần được triển khai có trọng tâm, trọng điểm, không chạy theo phong trào. Tỉnh phải đặc biệt chú trọng bảo tồn nguồn giống, nguồn gen, nhất là cây đầu dòng; đồng thời tăng cường ứng dụng khoa học công nghệ và phát huy vai trò của Bộ đội Biên phòng trong hỗ trợ người dân xây dựng mô hình sản xuất.

Một yêu cầu được lãnh đạo tỉnh đặc biệt nhấn mạnh là cơ chế chính sách phải đi trước một bước. Nếu không tháo gỡ được khó khăn trong bảo tồn nguồn gen, tiếp cận vốn, đầu tư hạ tầng và liên kết thị trường, tiềm năng lớn của sâm Lai Châu sẽ khó chuyển hóa thành giá trị kinh tế thực sự.

Trước hội thảo, đồng chí Hà Trọng Hải cùng đại diện các sở, ngành, xã biên giới và doanh nghiệp đã trực tiếp khảo sát mô hình trồng sâm do Bộ đội Biên phòng hỗ trợ người dân tại bản Ngài Thầu, xã Sì Lở Lầu. Việc khảo sát thực địa trước khi bàn cơ chế cho thấy cách tiếp cận ngày càng thực chất: chính sách phải xuất phát từ mô hình thật, khó khăn thật và nhu cầu thật của người dân.

Nếu mỗi hecta sâm dưới tán rừng vừa tạo ra giá trị kinh tế, vừa giữ được màu xanh của núi, tạo việc làm và giữ chân người dân nơi biên giới, thì giá trị của sâm Lai Châu sẽ vượt xa một sản phẩm dược liệu. Đó có thể trở thành “cây sinh kế”, “cây giữ rừng” và xa hơn là một nguồn lực góp phần xây dựng biên giới giàu mạnh, bình yên từ chính sức dân.

Tác giả: LCC

Tổng số điểm của bài viết là: 75 trong 15 đánh giá

Xếp hạng: 5 - 15 phiếu bầu
Học tập
Bảo vệ nền tảng tư tưởng của đảng
hcma.vn
laichau.dcs.vn
laichau.gov.vn
https://hcma1.hcma.vn/
Liên kết website
  • Đang truy cập96
  • Hôm nay17,740
  • Tháng hiện tại136,620
  • Tổng lượt truy cập16,617,028
Bạn đã không sử dụng Site, Bấm vào đây để duy trì trạng thái đăng nhập. Thời gian chờ: 60 giây
top
down