Lịch sử cách mạng Việt Nam thế kỷ XX đã ghi dấu nhiều nhà lãnh đạo xuất sắc, nhưng Tổng Bí thư Lê Duẩn là một trong những nhân vật để lại dấu ấn đặc biệt. Gần sáu thập kỷ hoạt động cách mạng, trong đó có 26 năm liên tục giữ cương vị Bí thư thứ nhất rồi Tổng Bí thư Ban Chấp hành Trung ương Đảng, đồng chí đã cùng Trung ương Đảng lãnh đạo dân tộc vượt qua những thử thách khốc liệt nhất của thời đại, hoàn thành sự nghiệp giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước và đặt nền móng cho công cuộc xây dựng chủ nghĩa xã hội trên phạm vi cả nước.

Điều làm nên tầm vóc của Tổng Bí thư Lê Duẩn không chỉ là những cương vị lãnh đạo cao nhất, mà còn là một cuộc đời gắn trọn với vận mệnh dân tộc. Từ người thanh niên quê Quảng Trị sớm dấn thân vào con đường cách mạng, trải qua những năm tháng bị giam cầm trong các nhà tù Hỏa Lò, Sơn La, Côn Đảo, cho đến người lãnh đạo cao nhất của Đảng trong giai đoạn quyết định của cuộc kháng chiến chống Mỹ, đồng chí luôn thể hiện một bản lĩnh chính trị kiên định, ý chí sắt đá và tinh thần phụng sự Tổ quốc không ngừng nghỉ.

Trong cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp, đồng chí khẳng định năng lực tổ chức và xây dựng phong trào cách mạng. Nhưng chính cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước mới đưa tên tuổi Lê Duẩn trở thành một trong những nhà lãnh đạo chiến lược tiêu biểu của cách mạng Việt Nam. Trực tiếp bám sát thực tiễn miền Nam sau Hiệp định Giơnevơ năm 1954, đồng chí đã dành nhiều thời gian đi cơ sở, nghiên cứu tình hình và lắng nghe tâm tư của cán bộ, nhân dân để hình thành những luận điểm chiến lược quan trọng.

Đặc biệt, Đề cương cách mạng miền Nam do đồng chí khởi thảo đã trở thành nền tảng để Trung ương ban hành Nghị quyết 15, mở đường cho phong trào Đồng khởi và tạo bước ngoặt lịch sử của cách mạng miền Nam. Đây không chỉ là một văn kiện có giá trị thực tiễn to lớn mà còn phản ánh phong cách lãnh đạo xuyên suốt của đồng chí: mọi quyết sách đều phải bắt nguồn từ thực tiễn cuộc sống, từ yêu cầu của cách mạng và lợi ích của nhân dân.

Tại Đại hội III của Đảng năm 1960, khi được bầu làm Bí thư thứ nhất Ban Chấp hành Trung ương Đảng, đồng chí cùng tập thể Trung ương lãnh đạo đất nước thực hiện đồng thời hai nhiệm vụ chiến lược: xây dựng chủ nghĩa xã hội ở miền Bắc và đấu tranh giải phóng miền Nam. Sau khi Chủ tịch Hồ Chí Minh từ trần, trọng trách lịch sử càng trở nên nặng nề hơn. Trong hoàn cảnh đó, với bản lĩnh chính trị vững vàng, đồng chí cùng Bộ Chính trị và Trung ương Đảng giữ vững quyết tâm chiến lược, biến đau thương thành sức mạnh, lãnh đạo toàn dân tộc đi tới Đại thắng mùa Xuân năm 1975, hoàn thành khát vọng thống nhất non sông.

Nếu chiến thắng năm 1975 khẳng định tài năng lãnh đạo thực tiễn của Tổng Bí thư Lê Duẩn thì những đóng góp về tư duy lý luận lại tạo nên giá trị lâu dài của đồng chí đối với sự nghiệp cách mạng Việt Nam.

Đồng chí luôn nhấn mạnh một quan điểm có ý nghĩa phương pháp luận sâu sắc: "Cách mạng là sáng tạo". Theo đồng chí, không có mô hình phát triển nào có thể sao chép nguyên xi. Mọi đường lối, chủ trương đều phải xuất phát từ điều kiện cụ thể của đất nước, từ thực tiễn Việt Nam và lợi ích của nhân dân. Chính tư duy ấy đã góp phần giúp Đảng tránh được nhiều biểu hiện giáo điều, máy móc trong quá trình lãnh đạo cách mạng.

Sau ngày đất nước thống nhất, mặc dù phải đối mặt với vô vàn khó khăn về kinh tế, hậu quả chiến tranh và những biến động của tình hình quốc tế, đồng chí vẫn kiên trì tìm tòi con đường phát triển phù hợp cho Việt Nam. Nhiều quan điểm của đồng chí về đổi mới tư duy, phát huy quyền làm chủ của nhân dân, hoàn thiện cơ chế quản lý và khắc phục bệnh chủ quan, duy ý chí đã trở thành những tiền đề quan trọng về nhận thức cho công cuộc đổi mới do Đảng khởi xướng tại Đại hội VI năm 1986.

Một giá trị nổi bật khác trong di sản tư tưởng của Tổng Bí thư Lê Duẩn là quan điểm nhất quán về sức mạnh của nhân dân. Đồng chí luôn khẳng định cách mạng chỉ có thể thành công khi nhân dân thực sự là chủ thể, khi Đảng gắn bó máu thịt với nhân dân và biết lắng nghe thực tiễn cuộc sống. Chính vì vậy, đồng chí đặc biệt coi trọng xây dựng khối đại đoàn kết toàn dân tộc, chống quan liêu, xa dân và mọi biểu hiện làm suy giảm niềm tin của nhân dân đối với Đảng.

Bốn mươi năm đã trôi qua kể từ ngày đồng chí Lê Duẩn từ biệt đồng bào, đồng chí, nhưng nhiều tư tưởng của đồng chí vẫn giữ nguyên giá trị trong bối cảnh đất nước bước vào kỷ nguyên phát triển mới. Trong một thế giới biến động nhanh, cạnh tranh chiến lược ngày càng gay gắt và khoa học – công nghệ phát triển mạnh mẽ, bài học về tư duy độc lập, tự chủ, luôn xuất phát từ thực tiễn và không ngừng đổi mới sáng tạo càng trở nên thời sự.

Đảng ta hôm nay tiếp tục kiên định mục tiêu độc lập dân tộc gắn liền với chủ nghĩa xã hội, đồng thời đẩy mạnh đổi mới sáng tạo, phát triển khoa học – công nghệ, chuyển đổi số, xây dựng nền kinh tế độc lập, tự chủ và hội nhập quốc tế sâu rộng. Đó cũng chính là sự kế thừa và phát triển những giá trị tư tưởng mà Tổng Bí thư Lê Duẩn cùng các thế hệ lãnh đạo tiền bối đã dày công vun đắp.

Kỷ niệm 40 năm ngày đồng chí Lê Duẩn đi xa không chỉ là dịp tri ân một nhà lãnh đạo kiệt xuất của Đảng và dân tộc, mà còn là dịp nhìn lại những bài học lịch sử để tiếp thêm niềm tin và động lực cho chặng đường phía trước. Di sản lớn nhất mà đồng chí để lại không chỉ là những thắng lợi vẻ vang của cách mạng Việt Nam trong thế kỷ XX, mà còn là một phương pháp tư duy: luôn xuất phát từ thực tiễn, dám đổi mới, dám sáng tạo và đặt lợi ích của Tổ quốc, của nhân dân lên trên hết.

Đó chính là giá trị bền vững, tiếp tục soi sáng con đường phát triển của Việt Nam trong kỷ nguyên vươn mình của dân tộc.