Trường Chính trị tỉnh Lai Châu
PHẠM VĂN ĐỒNG - HÀNH TRÌNH CÁCH MẠNG, GIÁ TRỊ TƯ TƯỞNG VÀ Ý NGHĨA ĐỊNH HƯỚNG ĐỐI VỚI ĐỔI MỚI GIÁO DỤC LÝ LUẬN CHÍNH TRỊ
Kỷ niệm 120 năm Ngày sinh đồng chí Phạm Văn Đồng (01/3/1906 - 01/3/2026) là dịp nhìn lại một cuộc đời hoạt động cách mạng bền bỉ, gần trọn thế kỷ; đồng thời nhận diện sâu sắc hơn giá trị tư tưởng, phong cách và tầm nhìn chiến lược của một nhà lãnh đạo tiêu biểu, học trò xuất sắc của Chủ tịch Hồ Chí Minh, người giữ cương vị Thủ tướng lâu nhất trong lịch sử nước ta. Những giá trị đó tiếp tục có ý nghĩa phương pháp luận đối với công tác xây dựng Đảng, xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa và đổi mới đào tạo, bồi dưỡng cán bộ trong giai đoạn phát triển mới.
Bác Hồ trao đổi công việc với Thủ tướng Phạm Văn Đồng. (Ảnh tư liệu)
............Trong tiến trình cách mạng Việt Nam hiện đại, đồng chí Phạm Văn Đồng là một trong những nhà lãnh đạo có đóng góp toàn diện trên các lĩnh vực: lãnh đạo chính trị, quản lý nhà nước, đối ngoại, xây dựng Đảng và phát triển văn hóa. Cuộc đời và sự nghiệp của đồng chí kết tinh phẩm chất của người cộng sản kiên trung, nhà trí thức lớn trọn đời phụng sự Tổ quốc và Nhân dân. Việc nghiên cứu, hệ thống hóa và luận giải một cách khoa học những cống hiến đó không chỉ mang ý nghĩa tri ân lịch sử, mà còn cung cấp những gợi mở quan trọng cho thực tiễn lãnh đạo, quản lý và đào tạo cán bộ hiện nay.
............Hiện nay, trong bối cảnh toàn Đảng đẩy mạnh xây dựng, chỉnh đốn Đảng; hoàn thiện thể chế phát triển; vận hành chính quyền địa phương hai cấp; thúc đẩy chuyển đổi số và hội nhập quốc tế sâu rộng, yêu cầu đặt ra đối với đội ngũ cán bộ ngày càng cao. Vì vậy, kế thừa và phát huy giá trị tư tưởng, phong cách lãnh đạo của đồng chí Phạm Văn Đồng cần được tiếp cận theo hướng khoa học, hệ thống, gắn với nhiệm vụ đổi mới giáo dục lý luận chính trị tại các trường chính trị.
............1. Hành trình cách mạng và dấu ấn lãnh đạo trong những bước ngoặt lịch sử của dân tộc
...........Từ người thanh niên yêu nước đến nhà hoạt động cách mạng được tôi luyện trong thử thách
............Đồng chí Phạm Văn Đồng sinh ngày 01/3/1906 tại xã Đức Tân, huyện Mộ Đức, tỉnh Quảng Ngãi - vùng đất giàu truyền thống yêu nước. Lớn lên trong bối cảnh dân tộc chịu ách thống trị của thực dân, đồng chí sớm hình thành ý thức trách nhiệm trước vận mệnh đất nước. Quá trình học tập tại Huế và Hà Nội đã mở rộng tầm nhìn chính trị, giúp người thanh niên yêu nước từng bước tiếp cận con đường cứu nước có cơ sở lý luận khoa học. Sự kiện tham gia phong trào đòi thả cụ Phan Bội Châu, để tang cụ Phan Châu Trinh năm 1926 đánh dấu bước chuyển quan trọng trong nhận thức chính trị của đồng chí. Được trực tiếp huấn luyện tại Quảng Châu, Phạm Văn Đồng sớm trở thành học trò gần gũi của Nguyễn Ái Quốc. Đây là bước ngoặt quyết định trong việc hình thành thế giới quan cách mạng và phương pháp tư duy khoa học của đồng chí: kiên định về mục tiêu, linh hoạt về sách lược, gắn lý luận với thực tiễn. Những năm tháng bị giam cầm tại Côn Đảo là thử thách khắc nghiệt nhưng cũng là môi trường rèn luyện ý chí. Nhà tù không làm suy giảm niềm tin, trái lại càng củng cố bản lĩnh chính trị. Từ thực tiễn đấu tranh gian khổ, đồng chí từng bước khẳng định năng lực tổ chức, tư duy chiến lược và phong cách làm việc thận trọng, sâu sát. Sự trưởng thành đó không tách rời quá trình gắn bó mật thiết với phong trào cách mạng trong nước và quốc tế.
............Bản lĩnh ngoại giao và vai trò trên trường quốc tế
............Một dấu ấn nổi bật trong sự nghiệp của đồng chí là vai trò Trưởng đoàn đại biểu Chính phủ Việt Nam Dân chủ Cộng hòa tại Hội nghị Giơnevơ năm 1954. Trong bối cảnh quốc tế phức tạp sau chiến thắng Điện Biên Phủ, đồng chí đã thể hiện phong thái điềm đạm, lập luận chặt chẽ, kết hợp hài hòa giữa nguyên tắc và sách lược. Việc ký kết Hiệp định Giơnevơ là kết quả tổng hợp của đấu tranh quân sự, chính trị và ngoại giao. Trên mặt trận đối ngoại, Phạm Văn Đồng góp phần khẳng định vị thế chính danh của Nhà nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa, tranh thủ sự ủng hộ quốc tế, tạo điều kiện cho cách mạng Việt Nam bước vào giai đoạn mới. Phong cách ngoại giao của đồng chí thể hiện rõ tư duy độc lập, tự chủ, đặt lợi ích quốc gia - dân tộc lên trên hết; đồng thời biết tận dụng tương quan quốc tế để tạo lập thế và lực. Những nguyên tắc đó tiếp tục được kế thừa trong đường lối đối ngoại hiện nay trong kỷ nguyên mới: kiên định mục tiêu hòa bình, hợp tác, phát triển; chủ động hội nhập; tôn trọng luật pháp quốc tế; kết hợp sức mạnh dân tộc với sức mạnh thời đại.
...... ....Trên cương vị Thủ tướng Chính phủ: Điều hành đất nước trong chiến tranh và những năm đầu thống nhất
...... ....Từ năm 1955 đến năm 1987, đồng chí liên tục giữ cương vị Thủ tướng Chính phủ. Đây là giai đoạn đất nước phải đồng thời thực hiện nhiều nhiệm vụ chiến lược: xây dựng chủ nghĩa xã hội ở miền Bắc, tiến hành kháng chiến chống Mỹ, cứu nước; sau đó khôi phục, phát triển kinh tế trong điều kiện hậu chiến và bị bao vây, cấm vận. Trong hoàn cảnh nguồn lực hạn chế, cơ sở vật chất nghèo nàn, Thủ tướng Phạm Văn Đồng cùng tập thể lãnh đạo Đảng và Nhà nước tổ chức thực hiện các kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội gắn với củng cố quốc phòng - an ninh. Đồng chí đặc biệt chú trọng mối quan hệ giữa xây dựng và bảo vệ Tổ quốc; giữa phát triển sản xuất với nâng cao đời sống nhân dân; giữa ổn định chính trị với tăng cường pháp chế xã hội chủ nghĩa. Một điểm nổi bật trong tư duy điều hành của đồng chí là sớm nhận thức vai trò then chốt của khoa học - kỹ thuật và giáo dục. Việc nhấn mạnh “cách mạng khoa học - kỹ thuật” cho thấy tầm nhìn vượt trước trong việc chuẩn bị nền tảng cho phát triển dài hạn. Quan điểm đó có giá trị dự báo trong bối cảnh hiện nay khi kinh tế tri thức, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số trở thành động lực chủ yếu của tăng trưởng. Ba thập kỷ đứng đầu Chính phủ là minh chứng cho năng lực tổ chức, điều hành và bản lĩnh chính trị vững vàng của đồng chí. Những kinh nghiệm tích lũy trong giai đoạn đặc biệt khó khăn ấy để lại nhiều bài học về quản trị quốc gia, về sự kết hợp giữa kiên định mục tiêu chiến lược và linh hoạt trong tổ chức thực hiện.
............2. Giá trị tư tưởng, phong cách lãnh đạo và ý nghĩa định hướng đối với đổi mới giáo dục lý luận chính trị hiện nay
............Giá trị tư tưởng và phong cách lãnh đạo mang tính mẫu mực
............Trong di sản chính trị mà Phạm Văn Đồng để lại, bền vững nhất không chỉ là những quyết sách gắn với từng giai đoạn lịch sử, mà là hệ giá trị tư tưởng và phong cách lãnh đạo có ý nghĩa định hướng lâu dài. Đó là kết tinh của một quá trình rèn luyện bền bỉ trong đấu tranh cách mạng, trong quản trị quốc gia thời chiến và thời bình, trong những thời điểm đất nước đứng trước lựa chọn có ý nghĩa bước ngoặt. Nổi bật ở đồng chí là bản lĩnh chính trị kiên định, nhất quán mục tiêu độc lập dân tộc gắn liền với chủ nghĩa xã hội. Sự kiên định ấy được đặt trên nền tảng nhận thức sâu sắc về quy luật phát triển của cách mạng Việt Nam và xu thế vận động của thời đại. Trong bối cảnh quốc tế phức tạp, khi tương quan lực lượng thay đổi và đất nước phải xử lý đồng thời nhiều bài toán chiến lược, đồng chí luôn giữ vững nguyên tắc về lợi ích quốc gia - dân tộc, đồng thời linh hoạt về sách lược và phương thức hành động. Lý tưởng gắn với hành động, nguyên tắc đi cùng sáng tạo - đó là phẩm chất làm nên tầm vóc của một nhà lãnh đạo có bản lĩnh.
............Tư duy của đồng chí mang tính hệ thống và chiến lược. Mỗi vấn đề được đặt trong chỉnh thể của sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc. Phát triển kinh tế gắn với củng cố quốc phòng - an ninh; mở rộng đối ngoại đi đôi với giữ vững độc lập, tự chủ; giải quyết yêu cầu trước mắt luôn được cân nhắc trong tầm nhìn dài hạn. Trong suốt quá trình điều hành Chính phủ, khi đất nước vừa kháng chiến, vừa kiến thiết, đồng chí không chỉ xử lý tình huống trước mắt mà còn chú trọng kiến tạo nền tảng phát triển bền vững. Giá trị của tư duy chỉnh thể ấy càng trở nên thời sự trong bối cảnh quản trị hiện đại, nơi mỗi quyết định đều có tác động đa chiều và liên ngành.
........ ...Phong cách làm việc của đồng chí thể hiện sự kết hợp hài hòa giữa khoa học và nhân văn. Mọi quyết định quan trọng đều được chuẩn bị kỹ lưỡng, trên cơ sở tổng hợp thông tin nhiều chiều, tham khảo ý kiến chuyên gia và lắng nghe thực tiễn từ cơ sở. Đồng chí đề cao kỷ cương, tôn trọng pháp luật, coi đó là nền tảng của quản trị quốc gia; đồng thời luôn quan tâm đến đời sống nhân dân, đến tâm tư của cán bộ, chiến sĩ. Sự nghiêm cẩn trong nguyên tắc nhưng thấu hiểu con người đã tạo nên hình mẫu nhà lãnh đạo sâu sát, gần dân, vì dân. Một chiều sâu nổi bật khác là tầm nhìn văn hóa. Đồng chí đặt con người ở vị trí trung tâm của phát triển, coi giáo dục, khoa học và xây dựng đời sống văn hóa mới là nền tảng tinh thần và động lực nội sinh của xã hội. Quan điểm ấy không chỉ phù hợp với yêu cầu xây dựng chủ nghĩa xã hội trong giai đoạn trước, mà còn mang giá trị định hướng trong bối cảnh hiện nay, khi nguồn nhân lực chất lượng cao và năng lực sáng tạo trở thành yếu tố quyết định sức cạnh tranh quốc gia.
............Nhìn tổng thể, hệ giá trị tư tưởng và phong cách lãnh đạo của Phạm Văn Đồng là một chỉnh thể phương pháp luận cho công tác lãnh đạo, quản lý: kiên định mục tiêu, tư duy hệ thống, hành động khoa học, lấy con người làm trung tâm. Những giá trị đó tiếp tục đặt ra yêu cầu phải được nghiên cứu, kế thừa và chuyển hóa thành chuẩn mực trong đào tạo, bồi dưỡng cán bộ.
............Ý nghĩa định hướng đối với đổi mới giáo dục lý luận chính trị hiện nay
............Đất nước đang bước vào giai đoạn phát triển mới với yêu cầu ngày càng cao về chất lượng đội ngũ cán bộ. Chuyển đổi số, hội nhập quốc tế sâu rộng, yêu cầu tinh gọn bộ máy và nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản trị đòi hỏi phải nâng tầm tư duy và bản lĩnh của cán bộ các cấp. Trong bối cảnh đó, giáo dục lý luận chính trị không thể chỉ dừng ở truyền đạt tri thức, mà phải trở thành quá trình rèn luyện năng lực tư duy chiến lược, khả năng xử lý tình huống và bản lĩnh chính trị vững vàng. Văn kiện Đại hội XIV của Đảng nhấn mạnh yêu cầu đổi mới việc học tập, quán triệt nghị quyết theo hướng thiết thực, hiệu quả; đồng thời đổi mới giáo dục lý luận chính trị theo phương châm khoa học, thực tiễn, sáng tạo và hiện đại. Đây là định hướng có tính nguyên tắc đối với toàn hệ thống đào tạo cán bộ. Việc kế thừa giá trị tư tưởng và phong cách lãnh đạo của Phạm Văn Đồng cần được cụ thể hóa bằng những giải pháp đồng bộ, gắn với nâng cao thực chất chất lượng đào tạo, bồi dưỡng cán bộ trong bối cảnh mới.
............Giáo dục lý luận phải bảo đảm tính nền tảng, hệ thống và chiều sâu khoa học. Chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, đường lối của Đảng cần được trình bày như một hệ thống phương pháp luận, giúp học viên phân tích và giải quyết vấn đề thực tiễn. Tư duy độc lập, năng lực phản biện và khả năng tổng kết thực tiễn phải trở thành trọng tâm của quá trình đào tạo. Lý luận chỉ thực sự có sức sống khi trở thành công cụ hỗ trợ cán bộ giải quyết hiệu quả các nhiệm vụ cụ thể trong vận hành chính quyền địa phương, cải cách hành chính, phát triển kinh tế - xã hội và bảo đảm quốc phòng - an ninh.
...........Đổi mới phương pháp giảng dạy là khâu đột phá. Nội dung bài giảng cần gắn với tình huống thực tiễn, tăng cường phân tích chính sách, đối chiếu mô hình, thúc đẩy thảo luận khoa học. Quá trình học tập phải rèn luyện kỹ năng dự báo, xây dựng kế hoạch hành động và tổ chức thực hiện nghị quyết. Đó cũng chính là sự vận dụng phong cách làm việc khoa học, trọng thực tiễn mà Phạm Văn Đồng từng thể hiện trong lãnh đạo và điều hành.
............Các trường chính trị tỉnh cần khẳng định rõ vai trò là trung tâm nghiên cứu lý luận - thực tiễn của địa phương. Trong đó, Trường Chính trị tỉnh Lai Châu phải chủ động nghiên cứu những vấn đề mới nảy sinh từ thực tiễn phát triển của tỉnh; kết quả nghiên cứu phải trở thành luận cứ khoa học phục vụ tham mưu cho cấp ủy, chính quyền và được tích hợp vào chương trình giảng dạy. Chuẩn hóa đội ngũ giảng viên là điều kiện quyết định. Giảng viên không chỉ truyền đạt tri thức mà còn phải là tấm gương về bản lĩnh chính trị, đạo đức nghề nghiệp và phong cách làm việc khoa học. Gắn giảng dạy với nghiên cứu, gắn nhà trường với cơ sở, cập nhật tri thức mới và tổng kết mô hình thực tiễn là yêu cầu thường xuyên. Năm 2026 là mốc có ý nghĩa quyết định đối với Trường Chính trị tỉnh Lai Châu trong việc hoàn thành các tiêu chí trường chính trị đạt chuẩn mức 1 theo lộ trình đã xác định. Để đạt mục tiêu, nhà trường phải triển khai đồng bộ các giải pháp: rà soát, cập nhật chương trình đào tạo sát thực tiễn; tăng cường khảo sát, tổng kết cơ sở; nâng cao chất lượng nghiên cứu khoa học; siết chặt kỷ cương giảng dạy, học tập; đẩy mạnh ứng dụng công nghệ trong quản lý và tổ chức đào tạo.
............Kỷ niệm 120 năm Ngày sinh Phạm Văn Đồng là dịp nhìn lại hành trình cách mạng vẻ vang, đồng thời khẳng định giá trị bền vững của tư tưởng và phong cách lãnh đạo mà đồng chí để lại cho Đảng và dân tộc. Di sản ấy không chỉ thuộc về lịch sử, mà tiếp tục soi sáng công cuộc đổi mới giáo dục lý luận chính trị hiện nay. Vận dụng và phát huy những giá trị đó chính là con đường thiết thực để nâng cao chất lượng đào tạo, bồi dưỡng đội ngũ cán bộ “vừa hồng, vừa chuyên”, đáp ứng yêu cầu phát triển nhanh và bền vững của đất nước trong giai đoạn mới.
............* Tài liệu tham khảo:
............1. Phạm Văn Đồng (2009): Phạm Văn Đồng - Tuyển tập, Tập I (1946-1965); Tập III (1976-2000), Nhà xuất bản Chính trị quốc gia, Hà Nội.
............2. Ban Tuyên giáo và Dân vận Trung ương (2026): Đề cương tuyên truyền kỷ niệm 120 năm ngày sinh đồng chí Phạm Văn Đồng (01/3/1906–01/3/2026), ban hành kèm theo Hướng dẫn số 09-HD/BTGDVTW ngày 03/02/2026, Hà Nội.
............3. TS. Vũ Ngọc Hoàng - Ủy viên Trung ương Đảng, Phó Trưởng ban Thường trực Ban Tuyên giáo Trung ương (2014): Phạm Văn Đồng - Những câu chuyện nhỏ về một nhân cách lớn, https://tapchicongsan.org.vn.
............4. Trần Quân Ngọc - Trần Đình Việt - Đoàn Tuấn Minh (2006): Thủ tướng Phạm Văn Đồng của chúng ta, Nhà xuất bản Tổng hợp Thành phố Hồ Chí Minh, Thành phố Hồ Chí Minh.
............Hiện nay, trong bối cảnh toàn Đảng đẩy mạnh xây dựng, chỉnh đốn Đảng; hoàn thiện thể chế phát triển; vận hành chính quyền địa phương hai cấp; thúc đẩy chuyển đổi số và hội nhập quốc tế sâu rộng, yêu cầu đặt ra đối với đội ngũ cán bộ ngày càng cao. Vì vậy, kế thừa và phát huy giá trị tư tưởng, phong cách lãnh đạo của đồng chí Phạm Văn Đồng cần được tiếp cận theo hướng khoa học, hệ thống, gắn với nhiệm vụ đổi mới giáo dục lý luận chính trị tại các trường chính trị.
............1. Hành trình cách mạng và dấu ấn lãnh đạo trong những bước ngoặt lịch sử của dân tộc
...........Từ người thanh niên yêu nước đến nhà hoạt động cách mạng được tôi luyện trong thử thách
............Đồng chí Phạm Văn Đồng sinh ngày 01/3/1906 tại xã Đức Tân, huyện Mộ Đức, tỉnh Quảng Ngãi - vùng đất giàu truyền thống yêu nước. Lớn lên trong bối cảnh dân tộc chịu ách thống trị của thực dân, đồng chí sớm hình thành ý thức trách nhiệm trước vận mệnh đất nước. Quá trình học tập tại Huế và Hà Nội đã mở rộng tầm nhìn chính trị, giúp người thanh niên yêu nước từng bước tiếp cận con đường cứu nước có cơ sở lý luận khoa học. Sự kiện tham gia phong trào đòi thả cụ Phan Bội Châu, để tang cụ Phan Châu Trinh năm 1926 đánh dấu bước chuyển quan trọng trong nhận thức chính trị của đồng chí. Được trực tiếp huấn luyện tại Quảng Châu, Phạm Văn Đồng sớm trở thành học trò gần gũi của Nguyễn Ái Quốc. Đây là bước ngoặt quyết định trong việc hình thành thế giới quan cách mạng và phương pháp tư duy khoa học của đồng chí: kiên định về mục tiêu, linh hoạt về sách lược, gắn lý luận với thực tiễn. Những năm tháng bị giam cầm tại Côn Đảo là thử thách khắc nghiệt nhưng cũng là môi trường rèn luyện ý chí. Nhà tù không làm suy giảm niềm tin, trái lại càng củng cố bản lĩnh chính trị. Từ thực tiễn đấu tranh gian khổ, đồng chí từng bước khẳng định năng lực tổ chức, tư duy chiến lược và phong cách làm việc thận trọng, sâu sát. Sự trưởng thành đó không tách rời quá trình gắn bó mật thiết với phong trào cách mạng trong nước và quốc tế.
............Bản lĩnh ngoại giao và vai trò trên trường quốc tế
............Một dấu ấn nổi bật trong sự nghiệp của đồng chí là vai trò Trưởng đoàn đại biểu Chính phủ Việt Nam Dân chủ Cộng hòa tại Hội nghị Giơnevơ năm 1954. Trong bối cảnh quốc tế phức tạp sau chiến thắng Điện Biên Phủ, đồng chí đã thể hiện phong thái điềm đạm, lập luận chặt chẽ, kết hợp hài hòa giữa nguyên tắc và sách lược. Việc ký kết Hiệp định Giơnevơ là kết quả tổng hợp của đấu tranh quân sự, chính trị và ngoại giao. Trên mặt trận đối ngoại, Phạm Văn Đồng góp phần khẳng định vị thế chính danh của Nhà nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa, tranh thủ sự ủng hộ quốc tế, tạo điều kiện cho cách mạng Việt Nam bước vào giai đoạn mới. Phong cách ngoại giao của đồng chí thể hiện rõ tư duy độc lập, tự chủ, đặt lợi ích quốc gia - dân tộc lên trên hết; đồng thời biết tận dụng tương quan quốc tế để tạo lập thế và lực. Những nguyên tắc đó tiếp tục được kế thừa trong đường lối đối ngoại hiện nay trong kỷ nguyên mới: kiên định mục tiêu hòa bình, hợp tác, phát triển; chủ động hội nhập; tôn trọng luật pháp quốc tế; kết hợp sức mạnh dân tộc với sức mạnh thời đại.
...... ....Trên cương vị Thủ tướng Chính phủ: Điều hành đất nước trong chiến tranh và những năm đầu thống nhất
...... ....Từ năm 1955 đến năm 1987, đồng chí liên tục giữ cương vị Thủ tướng Chính phủ. Đây là giai đoạn đất nước phải đồng thời thực hiện nhiều nhiệm vụ chiến lược: xây dựng chủ nghĩa xã hội ở miền Bắc, tiến hành kháng chiến chống Mỹ, cứu nước; sau đó khôi phục, phát triển kinh tế trong điều kiện hậu chiến và bị bao vây, cấm vận. Trong hoàn cảnh nguồn lực hạn chế, cơ sở vật chất nghèo nàn, Thủ tướng Phạm Văn Đồng cùng tập thể lãnh đạo Đảng và Nhà nước tổ chức thực hiện các kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội gắn với củng cố quốc phòng - an ninh. Đồng chí đặc biệt chú trọng mối quan hệ giữa xây dựng và bảo vệ Tổ quốc; giữa phát triển sản xuất với nâng cao đời sống nhân dân; giữa ổn định chính trị với tăng cường pháp chế xã hội chủ nghĩa. Một điểm nổi bật trong tư duy điều hành của đồng chí là sớm nhận thức vai trò then chốt của khoa học - kỹ thuật và giáo dục. Việc nhấn mạnh “cách mạng khoa học - kỹ thuật” cho thấy tầm nhìn vượt trước trong việc chuẩn bị nền tảng cho phát triển dài hạn. Quan điểm đó có giá trị dự báo trong bối cảnh hiện nay khi kinh tế tri thức, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số trở thành động lực chủ yếu của tăng trưởng. Ba thập kỷ đứng đầu Chính phủ là minh chứng cho năng lực tổ chức, điều hành và bản lĩnh chính trị vững vàng của đồng chí. Những kinh nghiệm tích lũy trong giai đoạn đặc biệt khó khăn ấy để lại nhiều bài học về quản trị quốc gia, về sự kết hợp giữa kiên định mục tiêu chiến lược và linh hoạt trong tổ chức thực hiện.
............2. Giá trị tư tưởng, phong cách lãnh đạo và ý nghĩa định hướng đối với đổi mới giáo dục lý luận chính trị hiện nay
............Giá trị tư tưởng và phong cách lãnh đạo mang tính mẫu mực
............Trong di sản chính trị mà Phạm Văn Đồng để lại, bền vững nhất không chỉ là những quyết sách gắn với từng giai đoạn lịch sử, mà là hệ giá trị tư tưởng và phong cách lãnh đạo có ý nghĩa định hướng lâu dài. Đó là kết tinh của một quá trình rèn luyện bền bỉ trong đấu tranh cách mạng, trong quản trị quốc gia thời chiến và thời bình, trong những thời điểm đất nước đứng trước lựa chọn có ý nghĩa bước ngoặt. Nổi bật ở đồng chí là bản lĩnh chính trị kiên định, nhất quán mục tiêu độc lập dân tộc gắn liền với chủ nghĩa xã hội. Sự kiên định ấy được đặt trên nền tảng nhận thức sâu sắc về quy luật phát triển của cách mạng Việt Nam và xu thế vận động của thời đại. Trong bối cảnh quốc tế phức tạp, khi tương quan lực lượng thay đổi và đất nước phải xử lý đồng thời nhiều bài toán chiến lược, đồng chí luôn giữ vững nguyên tắc về lợi ích quốc gia - dân tộc, đồng thời linh hoạt về sách lược và phương thức hành động. Lý tưởng gắn với hành động, nguyên tắc đi cùng sáng tạo - đó là phẩm chất làm nên tầm vóc của một nhà lãnh đạo có bản lĩnh.
............Tư duy của đồng chí mang tính hệ thống và chiến lược. Mỗi vấn đề được đặt trong chỉnh thể của sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc. Phát triển kinh tế gắn với củng cố quốc phòng - an ninh; mở rộng đối ngoại đi đôi với giữ vững độc lập, tự chủ; giải quyết yêu cầu trước mắt luôn được cân nhắc trong tầm nhìn dài hạn. Trong suốt quá trình điều hành Chính phủ, khi đất nước vừa kháng chiến, vừa kiến thiết, đồng chí không chỉ xử lý tình huống trước mắt mà còn chú trọng kiến tạo nền tảng phát triển bền vững. Giá trị của tư duy chỉnh thể ấy càng trở nên thời sự trong bối cảnh quản trị hiện đại, nơi mỗi quyết định đều có tác động đa chiều và liên ngành.
........ ...Phong cách làm việc của đồng chí thể hiện sự kết hợp hài hòa giữa khoa học và nhân văn. Mọi quyết định quan trọng đều được chuẩn bị kỹ lưỡng, trên cơ sở tổng hợp thông tin nhiều chiều, tham khảo ý kiến chuyên gia và lắng nghe thực tiễn từ cơ sở. Đồng chí đề cao kỷ cương, tôn trọng pháp luật, coi đó là nền tảng của quản trị quốc gia; đồng thời luôn quan tâm đến đời sống nhân dân, đến tâm tư của cán bộ, chiến sĩ. Sự nghiêm cẩn trong nguyên tắc nhưng thấu hiểu con người đã tạo nên hình mẫu nhà lãnh đạo sâu sát, gần dân, vì dân. Một chiều sâu nổi bật khác là tầm nhìn văn hóa. Đồng chí đặt con người ở vị trí trung tâm của phát triển, coi giáo dục, khoa học và xây dựng đời sống văn hóa mới là nền tảng tinh thần và động lực nội sinh của xã hội. Quan điểm ấy không chỉ phù hợp với yêu cầu xây dựng chủ nghĩa xã hội trong giai đoạn trước, mà còn mang giá trị định hướng trong bối cảnh hiện nay, khi nguồn nhân lực chất lượng cao và năng lực sáng tạo trở thành yếu tố quyết định sức cạnh tranh quốc gia.
............Nhìn tổng thể, hệ giá trị tư tưởng và phong cách lãnh đạo của Phạm Văn Đồng là một chỉnh thể phương pháp luận cho công tác lãnh đạo, quản lý: kiên định mục tiêu, tư duy hệ thống, hành động khoa học, lấy con người làm trung tâm. Những giá trị đó tiếp tục đặt ra yêu cầu phải được nghiên cứu, kế thừa và chuyển hóa thành chuẩn mực trong đào tạo, bồi dưỡng cán bộ.
............Ý nghĩa định hướng đối với đổi mới giáo dục lý luận chính trị hiện nay
............Đất nước đang bước vào giai đoạn phát triển mới với yêu cầu ngày càng cao về chất lượng đội ngũ cán bộ. Chuyển đổi số, hội nhập quốc tế sâu rộng, yêu cầu tinh gọn bộ máy và nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản trị đòi hỏi phải nâng tầm tư duy và bản lĩnh của cán bộ các cấp. Trong bối cảnh đó, giáo dục lý luận chính trị không thể chỉ dừng ở truyền đạt tri thức, mà phải trở thành quá trình rèn luyện năng lực tư duy chiến lược, khả năng xử lý tình huống và bản lĩnh chính trị vững vàng. Văn kiện Đại hội XIV của Đảng nhấn mạnh yêu cầu đổi mới việc học tập, quán triệt nghị quyết theo hướng thiết thực, hiệu quả; đồng thời đổi mới giáo dục lý luận chính trị theo phương châm khoa học, thực tiễn, sáng tạo và hiện đại. Đây là định hướng có tính nguyên tắc đối với toàn hệ thống đào tạo cán bộ. Việc kế thừa giá trị tư tưởng và phong cách lãnh đạo của Phạm Văn Đồng cần được cụ thể hóa bằng những giải pháp đồng bộ, gắn với nâng cao thực chất chất lượng đào tạo, bồi dưỡng cán bộ trong bối cảnh mới.
............Giáo dục lý luận phải bảo đảm tính nền tảng, hệ thống và chiều sâu khoa học. Chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, đường lối của Đảng cần được trình bày như một hệ thống phương pháp luận, giúp học viên phân tích và giải quyết vấn đề thực tiễn. Tư duy độc lập, năng lực phản biện và khả năng tổng kết thực tiễn phải trở thành trọng tâm của quá trình đào tạo. Lý luận chỉ thực sự có sức sống khi trở thành công cụ hỗ trợ cán bộ giải quyết hiệu quả các nhiệm vụ cụ thể trong vận hành chính quyền địa phương, cải cách hành chính, phát triển kinh tế - xã hội và bảo đảm quốc phòng - an ninh.
...........Đổi mới phương pháp giảng dạy là khâu đột phá. Nội dung bài giảng cần gắn với tình huống thực tiễn, tăng cường phân tích chính sách, đối chiếu mô hình, thúc đẩy thảo luận khoa học. Quá trình học tập phải rèn luyện kỹ năng dự báo, xây dựng kế hoạch hành động và tổ chức thực hiện nghị quyết. Đó cũng chính là sự vận dụng phong cách làm việc khoa học, trọng thực tiễn mà Phạm Văn Đồng từng thể hiện trong lãnh đạo và điều hành.
............Các trường chính trị tỉnh cần khẳng định rõ vai trò là trung tâm nghiên cứu lý luận - thực tiễn của địa phương. Trong đó, Trường Chính trị tỉnh Lai Châu phải chủ động nghiên cứu những vấn đề mới nảy sinh từ thực tiễn phát triển của tỉnh; kết quả nghiên cứu phải trở thành luận cứ khoa học phục vụ tham mưu cho cấp ủy, chính quyền và được tích hợp vào chương trình giảng dạy. Chuẩn hóa đội ngũ giảng viên là điều kiện quyết định. Giảng viên không chỉ truyền đạt tri thức mà còn phải là tấm gương về bản lĩnh chính trị, đạo đức nghề nghiệp và phong cách làm việc khoa học. Gắn giảng dạy với nghiên cứu, gắn nhà trường với cơ sở, cập nhật tri thức mới và tổng kết mô hình thực tiễn là yêu cầu thường xuyên. Năm 2026 là mốc có ý nghĩa quyết định đối với Trường Chính trị tỉnh Lai Châu trong việc hoàn thành các tiêu chí trường chính trị đạt chuẩn mức 1 theo lộ trình đã xác định. Để đạt mục tiêu, nhà trường phải triển khai đồng bộ các giải pháp: rà soát, cập nhật chương trình đào tạo sát thực tiễn; tăng cường khảo sát, tổng kết cơ sở; nâng cao chất lượng nghiên cứu khoa học; siết chặt kỷ cương giảng dạy, học tập; đẩy mạnh ứng dụng công nghệ trong quản lý và tổ chức đào tạo.
............Kỷ niệm 120 năm Ngày sinh Phạm Văn Đồng là dịp nhìn lại hành trình cách mạng vẻ vang, đồng thời khẳng định giá trị bền vững của tư tưởng và phong cách lãnh đạo mà đồng chí để lại cho Đảng và dân tộc. Di sản ấy không chỉ thuộc về lịch sử, mà tiếp tục soi sáng công cuộc đổi mới giáo dục lý luận chính trị hiện nay. Vận dụng và phát huy những giá trị đó chính là con đường thiết thực để nâng cao chất lượng đào tạo, bồi dưỡng đội ngũ cán bộ “vừa hồng, vừa chuyên”, đáp ứng yêu cầu phát triển nhanh và bền vững của đất nước trong giai đoạn mới.
............* Tài liệu tham khảo:
............1. Phạm Văn Đồng (2009): Phạm Văn Đồng - Tuyển tập, Tập I (1946-1965); Tập III (1976-2000), Nhà xuất bản Chính trị quốc gia, Hà Nội.
............2. Ban Tuyên giáo và Dân vận Trung ương (2026): Đề cương tuyên truyền kỷ niệm 120 năm ngày sinh đồng chí Phạm Văn Đồng (01/3/1906–01/3/2026), ban hành kèm theo Hướng dẫn số 09-HD/BTGDVTW ngày 03/02/2026, Hà Nội.
............3. TS. Vũ Ngọc Hoàng - Ủy viên Trung ương Đảng, Phó Trưởng ban Thường trực Ban Tuyên giáo Trung ương (2014): Phạm Văn Đồng - Những câu chuyện nhỏ về một nhân cách lớn, https://tapchicongsan.org.vn.
............4. Trần Quân Ngọc - Trần Đình Việt - Đoàn Tuấn Minh (2006): Thủ tướng Phạm Văn Đồng của chúng ta, Nhà xuất bản Tổng hợp Thành phố Hồ Chí Minh, Thành phố Hồ Chí Minh.
Tác giả: ThS. Nguyễn Văn Đông - Phó Trưởng Khoa Xây dựng Đảng
Ý kiến bạn đọc
Bạn cần đăng nhập với tư cách là Thành viên chính thức để có thể bình luận
Thành viên đăng nhập
- Đang truy cập14
- Hôm nay2,972
- Tháng hiện tại97,902
- Tổng lượt truy cập10,556,021
