Trường Chính trị tỉnh Lai Châu

https://truongchinhtri.laichau.gov.vn

Đồng chí Trần Quốc Hoàn - người chiến sỹ cộng sản kiên trung, người đặt nền móng cho sự nghiệp Công an cách mạng Việt Nam

Kỷ niệm 110 năm Ngày sinh đồng chí Trần Quốc Hoàn (23/01/1916 - 23/01/2026) là dịp để chúng ta ôn lại cuộc đời, sự nghiệp và những cống hiến to lớn của một người học trò xuất sắc của Chủ tịch Hồ Chí Minh.
................1. Cuộc đời và sự nghiệp cách mạng vẻ vang
................Đồng chí Trần Quốc Hoàn (tên thật là Nguyễn Trọng Cảnh) sinh ngày 23/01/1916 tại xã Trung Phúc Cường, huyện Nam Đàn, tỉnh Nghệ An (nay là xã Thiên Nhẫn, tỉnh Nghệ An) - vùng đất giàu truyền thống cách mạng.
................Được hun đúc bởi tinh thần yêu nước từ sớm, đồng chí tham gia cách mạng từ năm 1930 và trở thành đảng viên Đảng Cộng sản Đông Dương vào năm 1934. Trải qua nhiều năm tháng bị địch bắt, tù đày tại nhà tù Sơn La, đồng chí vẫn giữ vững ý chí sắt đá của người cộng sản. Sau Cách mạng Tháng Tám, đồng chí đảm nhiệm nhiều trọng trách quan trọng: Bí thư Thành ủy Hà Nội, Bí thư Khu ủy khu II, khu X và đặc biệt là hơn 28 năm trên cương vị Bộ trưởng Bộ Công an đầu tiên của nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa.
Bộ trưởng Trần Quốc Hoàn thăm một đơn vị CAND vũ trang. Ảnh tư liệu
................2. Những công lao và đóng góp to lớn đối với cách mạng Việt Nam
................Xuyên suốt tiến trình cách mạng Việt Nam, đồng chí Trần Quốc Hoàn không chỉ là một nhà lãnh đạo hành động mà còn là một nhà lý luận xuất sắc, người đã cụ thể hóa tư tưởng Hồ Chí Minh vào lĩnh vực an ninh, trật tự. Những đóng góp của đồng chí có tính chất xoay chuyển cục diện, đặt nền móng vững chắc cho sự tồn vong và phát triển của chế độ.
................Trước hết, đồng chí là người có công đầu trong việc hình thành và hoàn thiện hệ thống quan điểm lý luận về An ninh nhân dân. Trong những ngày đầu thành lập nước, giữa muôn vàn khó khăn của "thù trong, giặc ngoài", đồng chí Trần Quốc Hoàn đã sớm nhận thức sâu sắc rằng: Sức mạnh của Công an nhân dân bắt nguồn từ sức mạnh của nhân dân. Đồng chí đã chỉ đạo xây dựng thế trận an ninh nhân dân rộng khắp, biến mỗi làng xã, bản làng thành một pháo đài, mỗi người dân thành một chiến sĩ trinh sát. Đây chính là nghệ thuật "lấy dân làm gốc" trong lĩnh vực đặc thù. Đồng chí từng khẳng định: "Công tác công an mà không có dân giúp đỡ thì cũng như cá ra khỏi nước". Quan điểm này không chỉ giúp đập tan các âm mưu lật đổ, gián điệp biệt kích của địch trong thời kỳ chống Pháp và chống Mỹ, mà còn là giá trị cốt lõi để duy trì sự ổn định chính trị tại các địa bàn chiến lược như Tây Bắc và tỉnh Lai Châu ngày nay.
................Thứ hai, đóng góp vô cùng to lớn của đồng chí là việc xây dựng lực lượng Công an nhân dân trở thành "Thanh bảo kiếm" sắc bén và "Lá chắn" vững chắc bảo vệ Đảng. Với tầm nhìn của một nhà chiến lược, đồng chí Trần Quốc Hoàn đã trực tiếp chỉ đạo xây dựng bộ máy tổ chức ngành Công an từ Trung ương đến cơ sở theo hướng chính quy, tinh nhuệ. Đồng chí đặc biệt coi trọng công tác bảo vệ chính trị nội bộ, coi đây là nhiệm vụ "sống còn" để giữ gìn sự trong sạch của Đảng. Dưới sự lãnh đạo của đồng chí, lực lượng Công an đã chủ động phòng ngừa, phát hiện và đấu tranh hiệu quả với các phần tử phản động, các cơ sở ngầm của địch, bảo vệ tuyệt đối an toàn cho các cơ quan đầu não của Đảng và Nhà nước trong suốt hai cuộc kháng chiến trường kỳ. Đặc biệt, đồng chí đã chủ trì xây dựng các lực lượng mũi nhọn như Cảnh vệ, Tình báo, Kỹ thuật nghiệp vụ, biến Công an Việt Nam từ một lực lượng bán vũ trang ban đầu trở thành một tổ chức tinh nhuệ, có khả năng đối đầu và chiến thắng các cơ quan tình báo sừng sỏ nhất thế giới.
................Thứ ba, đồng chí có vai trò đặc biệt quan trọng trong cuộc đấu tranh giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước. Trên cương vị Ủy viên Bộ Chính trị, Bộ trưởng Bộ Công an, đồng chí đã tham mưu cho Trung ương Đảng nhiều quyết sách mang tính bước ngoặt. Đồng chí trực tiếp chỉ đạo việc chi viện nhân lực, vật lực cho lực lượng an ninh miền Nam, xây dựng "Ban An ninh Trung ương Cục miền Nam" thành một hệ thống vững mạnh. Những "chuyến tàu không số" mang theo cán bộ an ninh tinh nhuệ vào miền Nam đã góp phần quan trọng vào việc bảo vệ các căn cứ cách mạng, diệt ác ôn, phá thế kìm kẹp của địch, tạo tiền đề cho thắng lợi của cuộc Tổng tiến công và nổi dậy mùa Xuân năm 1975. Sau ngày đất nước thống nhất, đồng chí lại tiếp tục chỉ đạo công cuộc đấu tranh chống lại các kế hoạch "hậu chiến", các nỗ lực xâm nhập của các tổ chức phản động lưu vong, giữ vững thành quả cách mạng và chủ quyền quốc gia.
................Cuối cùng, di sản lớn nhất mà đồng chí để lại chính là hệ thống tư tưởng về đạo đức cách mạng của người cán bộ Công an. Đồng chí đã tổng kết và chỉ đạo thực hiện sâu rộng Sáu điều Bác Hồ dạy Công an nhân dân, biến những lời dạy của Bác thành chuẩn mực đạo đức, thành phong trào hành động cách mạng thực tiễn. Đồng chí luôn nhắc nhở cán bộ phải có "trái tim nóng, cái đầu lạnh và đôi tay sạch". Tư tưởng này đã tạo nên một thế hệ cán bộ công an tận trung với Đảng, tận hiếu với dân, sẵn sàng hy sinh vì sự nghiệp cách mạng.
................3. Những giá trị tư tưởng tiêu biểu và bài học cho giai đoạn hiện nay
................Tư tưởng Trần Quốc Hoàn là sự kết tinh giữa tinh hoa văn hóa dân tộc, lý luận Mác - Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh, được tôi luyện qua thực tiễn khốc liệt của cách mạng. Những giá trị này không chỉ có ý nghĩa lịch sử mà còn là kim chỉ nam cho công tác xây dựng Đảng và bảo vệ an ninh quốc gia trong tình hình mới.
................Một là, tuyệt đối trung thành với Đảng - Giá trị cốt lõi của người cộng sản
................Theo đồng chí, lòng trung thành không phải là một khẩu hiệu trừu tượng mà là bản lĩnh chính trị được thể hiện qua hành động. Đồng chí khẳng định: Công an là công cụ bạo lực sắc bén của Đảng, do đó phải đặt dưới sự lãnh đạo tuyệt đối, trực tiếp về mọi mặt của Đảng. Trong bối cảnh các thế lực thù địch đang đẩy mạnh chiến lược "diễn biến hòa bình", thúc đẩy "tự diễn biến", "tự chuyển hóa" và đòi "phi chính trị hóa" lực lượng vũ trang, tư tưởng này là "lá chắn" vững chắc nhất.
................Hai là, tư tưởng “Lấy dân làm gốc” trong sự nghiệp bảo vệ an ninh quốc gia
................Đồng chí Trần Quốc Hoàn là người đã đưa lý luận "quần chúng nhân dân là người sáng tạo ra lịch sử" vào lĩnh vực an ninh một cách nhuần nhuyễn. Đồng chí cho rằng, không có trận tuyến nào vững chắc bằng "lòng dân". Việc phát động phong trào "Toàn dân bảo vệ an ninh Tổ quốc" chính là sự cụ thể hóa tư tưởng này. Tại địa bàn đa dân tộc như Lai Châu, việc dựa vào dân không chỉ là để nắm tình hình mà còn là để xây dựng khối đại đoàn kết toàn dân tộc. Khi dân tin Đảng, dân sẽ là "tai mắt", là nền tảng của thế trận an ninh nhân dân.
................Ba là, tư tưởng về tinh thần thượng tôn pháp luật và đức trị trong quản lý
................Dù lãnh đạo một cơ quan quyền lực có tính cưỡng chế cao, đồng chí Trần Quốc Hoàn luôn trăn trở về việc thực thi pháp luật gắn liền với đạo đức cách mạng. Đồng chí yêu cầu cán bộ phải hiểu sâu pháp luật để không làm oan người ngay, không bỏ lọt tội phạm, đồng thời phải dùng cái tâm của người cộng sản để cảm hóa, giáo dục người lầm lỗi. Đây chính là tiền thân của tư duy xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa "của nhân dân, do nhân dân, vì nhân dân".
................Bốn là, bài học về tinh thần tự học, đổi mới và sáng tạo.
................Đồng chí Trần Quốc Hoàn là tấm gương tự học không ngừng nghỉ. Đồng chí luôn yêu cầu cán bộ công an phải giỏi cả về chính trị, nghiệp vụ và khoa học kỹ thuật. Đồng chí sớm nhận thấy vai trò của khoa học trong đấu tranh với tội phạm, từ đó đặt nền móng cho lực lượng công an kỹ thuật nghiệp vụ. Trong kỷ nguyên cách mạng công nghiệp 4.0, tư tưởng về đổi mới và làm chủ công nghệ của đồng chí vẫn còn nguyên giá trị. Nếu không đổi mới, không sáng tạo, cán bộ sẽ lạc hậu trước các phương thức phạm tội mới và những biến động phức tạp của thời đại.
................Công lao của đồng chí Trần Quốc Hoàn đối với cách mạng Việt Nam là sự hòa quyện giữa trí tuệ lý luận và bản lĩnh hành động. Đồng chí không chỉ xây dựng nên một lực lượng vũ trang trọng yếu mà còn để lại một hệ thống phương pháp luận về bảo vệ an ninh quốc gia vẫn còn nguyên giá trị thực tiễn trong công cuộc xây dựng và bảo vệ Tổ quốc xã hội chủ nghĩa hiện nay.
................* Tài liệu tham khảo:
................1. Trần Quốc Hoàn, Về công tác Công an, Nxb Công an nhân dân, Hà Nội, 1986.
................2. Học viện Chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh, Đồng chí Trần Quốc Hoàn - Nhà lãnh đạo tiền bối tiêu biểu của Đảng và Cách mạng Việt Nam, Nxb Chính trị Quốc gia Sự thật, 2021.
................3. Website Bộ Công an: Tiểu sử và sự nghiệp đồng chí Trần Quốc Hoàn.

Tác giả: ThS. Tạ Ngọc Thuỷ - Phó Hiệu Trưởng