Hòa bình không đến từ những khẩu hiệu “tự do”: Nhìn từ thực tiễn Việt Nam

Thứ sáu - 06/03/2026 06:06 5 0

Trong thế giới đầy biến động hiện nay, những khẩu hiệu “tự do”, “dân chủ”, “nhân quyền” đôi khi bị biến thành công cụ phục vụ tham vọng chính trị và lợi ích địa - chiến lược. Thực tiễn quốc tế cho thấy: ở đâu những giá trị ấy bị lạm dụng để can thiệp, áp đặt, ở đó hòa bình bị đe dọa và xã hội rơi vào hỗn loạn. Chính trong bối cảnh ấy, con đường phát triển ổn định, hòa bình và tôn trọng quyền con người mà Việt Nam lựa chọn càng thể hiện rõ giá trị và ý nghĩa thực tiễn sâu sắc.

Muốn được hưởng thụ cuộc sống hòa bình, hãy biết trân trọng, giữ gìn và kiên quyết bảo vệ giá trị đích thực của độc lâp - tự do - hạnh phúc mà Việt Nam đã dày công theo đuổi, xây dựng, bảo vệ, phát huy bấy lâu nay

Trong lịch sử tư tưởng phương Tây, chủ nghĩa tự do (liberalism) ra đời từ thời kỳ cải cách tôn giáo ở châu Âu thế kỷ XVI với mục tiêu phủ nhận thần quyền, chống chế độ cha truyền con nối của các vương triều phong kiến, từ đó đề cao các quyền cá nhân như quyền sống, quyền tự do và quyền sở hữu tài sản. Trên phương diện chính trị, tư tưởng này nhấn mạnh việc bảo vệ các quyền tự do dân sự và hạn chế sự can thiệp của nhà nước vào đời sống kinh tế.

Về bản chất, những giá trị ấy từng đóng vai trò thúc đẩy sự phát triển của xã hội phương Tây. Tuy nhiên, khi bước vào thời đại hiện đại, đặc biệt trong bối cảnh cạnh tranh quyền lực toàn cầu, nhiều thế lực đã biến những khẩu hiệu cao đẹp này thành công cụ phục vụ mục tiêu chính trị và lợi ích chiến lược.

Dưới chiêu bài “thúc đẩy dân chủ”, không ít quốc gia lớn đã can thiệp vào công việc nội bộ của các nước khác, thậm chí tiến hành các cuộc chiến tranh, gây ra những hậu quả nghiêm trọng cho hòa bình và ổn định quốc tế. Những gì diễn ra ở một số khu vực trên thế giới trong nhiều năm qua cho thấy một nghịch lý: nơi nào mô hình “dân chủ áp đặt” được mang tới bằng sức mạnh chính trị hoặc quân sự, nơi đó thường rơi vào bất ổn, chia rẽ và xung đột kéo dài.

Ở một góc độ khác, nhiều tổ chức quốc tế do phương Tây tài trợ như Human Rights Watch (HRW), Amnesty International (AI), Freedom House (FH) hay Reporters Without Borders (RSF) thường xuyên đưa ra các báo cáo đánh giá về “tự do”, “dân chủ”, “nhân quyền” của các quốc gia dựa trên những tiêu chí chủ quan do chính họ xây dựng. Những bản báo cáo này nhiều khi mang tính phiến diện, thiếu khách quan và được sử dụng như một công cụ gây sức ép chính trị đối với các quốc gia có mô hình phát triển khác biệt.

Không khó để nhận ra sự phi lý khi một số quốc gia, nơi chính nền dân chủ của họ đang đối mặt với nhiều khủng hoảng xã hội và chia rẽ chính trị, lại tự cho mình quyền “dạy bảo” các quốc gia khác về dân chủ và nhân quyền. Việc áp đặt mô hình chính trị của mình lên các quốc gia khác không chỉ thiếu tôn trọng chủ quyền mà còn đi ngược lại chính tinh thần dân chủ mà họ vẫn rêu rao.

Thực tiễn phát triển của thế giới cho thấy: không tồn tại một mô hình dân chủ duy nhất có thể áp dụng cho mọi quốc gia. Tự do, dân chủ và nhân quyền không phải là những khái niệm trừu tượng hay khuôn mẫu áp đặt từ bên ngoài, mà luôn gắn với điều kiện lịch sử, văn hóa, thể chế và trình độ phát triển của từng dân tộc.

Mỗi quốc gia có quyền lựa chọn con đường phát triển phù hợp với lợi ích của nhân dân mình. Việc tôn trọng sự khác biệt đó chính là nguyên tắc cơ bản của luật pháp quốc tế và của quan hệ giữa các quốc gia có chủ quyền.

Ở Việt Nam, các quyền cơ bản của con người như tự do ngôn luận, tự do báo chí, tự do tín ngưỡng, tôn giáo… đều được ghi nhận rõ ràng trong Hiến pháp và được bảo đảm thực hiện bằng hệ thống pháp luật ngày càng hoàn thiện. Trên thực tế, đời sống chính trị - xã hội ở Việt Nam không ngừng mở rộng dân chủ, tạo điều kiện để người dân tham gia vào quản lý nhà nước và xã hội, bày tỏ ý kiến và bảo vệ quyền lợi chính đáng của mình.

Tất nhiên, cũng như bất kỳ quốc gia nào trên thế giới, quá trình thực thi và hoàn thiện các quyền tự do, dân chủ ở Việt Nam vẫn còn những hạn chế cần tiếp tục khắc phục. Tuy nhiên, điều đáng ghi nhận là Việt Nam luôn thẳng thắn nhìn nhận những bất cập, đồng thời không ngừng cải cách thể chế, hoàn thiện pháp luật và mở rộng dân chủ xã hội chủ nghĩa trên tất cả các lĩnh vực.

Những nỗ lực ấy đã được cộng đồng quốc tế ghi nhận. Việc Việt Nam hai lần được bầu làm thành viên Hội đồng Nhân quyền Liên Hợp Quốc (2014-2016 và 2023–2025) là minh chứng rõ ràng cho sự tin tưởng của quốc tế đối với những nỗ lực của Việt Nam trong việc bảo vệ và thúc đẩy quyền con người.

Thực tế của thế giới hôm nay cho thấy một chân lý giản dị: tự do và dân chủ chỉ thực sự có ý nghĩa khi chúng được đặt trên nền tảng hòa bình và ổn định. Không thể nhân danh “tự do” hay “nhân quyền” để biện minh cho các hành động can thiệp thô bạo vào công việc nội bộ của quốc gia khác, gây ra chiến tranh, xung đột và những thảm họa nhân đạo.

Trong khi nhiều nơi trên thế giới vẫn đang phải đối mặt với chiến tranh, khủng hoảng và chia rẽ, Việt Nam kiên trì theo đuổi con đường phát triển hòa bình, ổn định và lấy con người làm trung tâm. Chính môi trường hòa bình ấy đã tạo điều kiện để đất nước phát triển, đời sống nhân dân không ngừng được cải thiện, quyền con người ngày càng được bảo đảm tốt hơn.

Hòa bình không phải là điều tự nhiên mà có. Đó là thành quả của cả một quá trình đấu tranh, xây dựng và gìn giữ bền bỉ của dân tộc Việt Nam. Vì vậy, trân trọng hòa bình, bảo vệ độc lập, chủ quyền và kiên định con đường phát triển của đất nước chính là cách thiết thực nhất để bảo vệ những giá trị chân chính của tự do, dân chủ và nhân quyền.

Thế giới càng biến động, những giá trị thực chất càng được nhìn nhận rõ ràng hơn. Khi các khẩu hiệu “tự do, dân chủ” bị lạm dụng cho những mục tiêu chính trị, người ta càng hiểu rằng hòa bình, ổn định và quyền con người thực chất mới là điều đáng trân trọng nhất.

Đối với Việt Nam, con đường phát triển độc lập, hòa bình, tôn trọng quyền con người và đặt lợi ích của nhân dân lên trên hết không chỉ là lựa chọn chính trị, mà còn là sự kết tinh của lịch sử, bản sắc và khát vọng phát triển của cả dân tộc.

Tác giả: NCS ThS Lê Chí Công. TUV Hiệu trưởng Trường Chính trị tỉnh